Tanımı
Ranunculus (Düğünçiçeği) sucul ya da karasal ve tek ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Rizomlu, sitolonlu ya da yumrulu olabilirler. Yapraklar tabanda ve/veya gövdede, basit, çeşitli biçimlerde bölümlü ya da loblu ya da bileşik, tamamı saplı ya da uzak yapraklar sapsız ve gövde yaprakları almaşlı dizilişlidir. Yaprak ayası böbreksi ile şeritsi ve kenarları düz ya da dişlidir. Çiçek durumu terminal ya da koltuklarda 2 ila 50 çiçekten oluşan talkımlar halinde ya da tek çiçeklidir. Bırahteler mevcut ya da değil, küçük ya da yaprak benzeri büyük ve involukrum oluşturmamaktadır. Çiçekler erselik ve simetriktir. Çanak yapraklar zaman zaman meyve zamanı kalıcı, 3 ila 5 adet, yeşil, mor, sarı ya da beyaz renkli, düz, dikdörtgensi ila eliptik, yumurtamsı ya da mızraksı ve 1 ila 15 mm uzunluğundadır.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Ranunculales (Düğünçiçeği takımı)
- Ranunculaceae (Düğünçiçeğigiller)
Ranunculus L.
Taç yapraklar mevcut değil ya da 22 adede kadar, belirgin, sarı, beyaz, kırmızı ya da yeşil renkli, düz, şeritsi ila dairesel ve 1 ila 26 mm uzunluğundadır. Ercikler 10 ila çok sayıda, iplikçikler ipliksi, pistiller 4 ila 250 adet, basit, tohum taslağı yumurtalık başına 1 adet ve boyuncuk vardır ya da yoktur. Meyve kapçık ya da nadiren kesecik formunda, kümelenmiş halde, sapsız, tablamsı, mercimeksi, küresel, yumurtamsı ya da silindirik ve gagalı ya da gagasızdır. Cins dünyanın büyük bölümünde yayılış gösterir.🔗 Bitki nankörlük ve istihzayı simgeler. Bütün türleri doğrudan tüketim halinde zehirlidir. Bu durum otçul hayvanları da kapsar.
Tarihi
Çok türü olmakla birlikte hepsi aynı özelliklere sahiptir: Keskin ve üseratiftirler. Bir türünün daha geniş olmakla birlikte yaprakları kişnişe benzer ve çiçekleri ayva sarısı renklidir. Gövdesi zaman zaman mor olur ve kalın değildir, kökü Helleborus köküne benzer. Akarsuların yanında yetişir. Diğer türü tüylüdür, gövdesi uzundur ve yaprakları çentiklidir. Üçüncü türü küçüktür ve kötü kokar, çiçeği de altın sarısıdır. Dördüncüsü de buna benzer ancak çiçekleri sütlü gibi gözükür. Yaprak ve gövdeleri ağrılı biçimde ülseratif ve yakıcıdır. Bu nedenle tırnaklardaki izleri ve uyuzu çıkarmak için kullanılır. Kısa süreliğine uygulanırsa cilt altına yayılan siğiller ve kel noktalarda işe yarar. Kaynatıldıktan sonra mayasılı durulamak için sürülür. Kök kurutulup öğütüldükten sonra hapşırtıcı olarak kullanılır. Uygulandığında diş ağrısını giderir ancak dişin kırılmasına neden olur. DI 2-175.
Etimoloji
Cins adı Latince küçük kurbağa anlamına gelir. Muhtemelen cinsin kurbağalar gibi sulak alanlara yakın bulunmalarına atıftır. Bitkinin antikçağdaki diğer adı batrachiondur ve bu da kurbağa otu anlamına gelir. Cinsin bazı türlerinin yaprakları da kurbağa ayaklarını andırmaktadır. Bu cinsin Türkçe adı döğün çiçeğidir. Döğün, Türkçede yakmak/yakan anlamına gelir ve cinse bağlı bazı türlerin usaresinin temas halinde cildi tahriş etmesine işaret eder. Döğün kelimesi ne zaman düğün oldu, bilmiyoruz.
Kocaeli’ndeki türler
-

Ranunculus arvensis (Mustafaçiçeği)
Ranunculus arvensis (Mustafaçiçeği) genelde ekili arazilerde görülen ve bahar başından yaz başına kadar çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus asiaticus (Kebikeç)
Ranunculus asiaticus (Kebikeç) genelde bahçe ile mezarlara dikilen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus brutius (Buladan otu)
Ranunculus brutius (Buladan otu) genelde yüksek rakımlardaki çayırlarda görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus chius (Meremcik)
Ranunculus chius (Meremcik) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus constantinopolitanus (Kâğıthane çiçeği)
Ranunculus constantinopolitanus (Kâğıthane çiçeği) sulak alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus ficaria subsp. calthifolius (Çöp salebi)
Ranunculus ficaria subsp. calthifolius (Çöp salebi) genelde nemli çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus ficaria subsp. ficariiformis (Arpacık salebi)
Ranunculus ficaria subsp. ficariiformis (Arpacık salebi) nemli çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus gracilis (Narin yağçiçeği)
Ranunculus gracilis (Narin yağçiçeği) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus marginatus (Çırnık otu)
Ranunculus marginatus (Çırnık otu) genelde sulak alanların civarında görülen ve bahar başından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus muricatus (Kutsaldefne)
Ranunculus muricatus (Kutsaldefne) genelde sulak alanların civarında görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus ophioglossifolius (Çamur yağotu)
Ranunculus ophioglossifolius (Çamur yağotu) genelde bataklık alanlarda görülen ve bahar başından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus paludosus (Koyunüçgülü)
Ranunculus paludosus (Koyunüçgülü) genelde nemli çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus repens (Horoz ibiği)
Ranunculus repens (Horoz ibiği) genelde nemli bölgelerde görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-

Ranunculus saniculifolius (Su yağlıçanağı)
Ranunculus saniculifolius (Su yağlıçanağı) sulak alanlarda görülen ve bahar başından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus sceleratus (Batak düğünçiçeği)
Ranunculus sceleratus (Batak düğünçiçeği) genelde bataklık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus sphaerospermus (Su düğünçiçeği)
Ranunculus sphaerospermus (Su düğünçiçeği) sulak alanlarda görülen ve neredeyse yılın büyük bölümünde çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus sprunerianus (Duvar düğünçiçeği)
Ranunculus sprunerianus (Duvar düğünçiçeği) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus trichophyllus (Suluçanak)
Ranunculus trichophyllus (Suluçanak) genelde sulak alanlarda görülen ve bahar başından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ranunculus velutinus (Kadife yağotu)
Ranunculus velutinus (Kadife yağotu) genelde nemli çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.



Leave a Comment