İçeriğe geç

Prunus armeniaca (Kayısı)

Kayısı


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Gül takımı › Gülgiller › Erik › Kayısı

Dağılımı

Bitkinin anavatanının Ortaasya olduğu düşünülmektedir ancak erken dönemde mutfak değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır.

Genel bilgiler

12 metre büyüyebilir. Gövde 40 cm çapa ulaşabilir. Yapraklar yumurtamsı, 5 ila 9 cm uzunluğunda ve 4 ila 8 cm genişliğinde, tabanları yuvarlak, ucu sivri ve kenarları testere dişlidir. Çiçekler 2 ila 4,5 cm çapında, beş pembemsi taç yapraklı, tek ya da çiftler halinde yapraklardan önce belirirler. Meyve 1,5 ila 2,5 cm çapında, sarı ya da turuncu renkli, güneş gören taraflarında kırmızı lekeli, pürüzsüz ya da kadifemsi ya da kısa tüylü yüzeylidir. Meyvenin etli bölümü sıkı ve çok sulu değildir. Meyve tek tohum taşır. Tohumlar temmuz ve eylül aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir.

Gözlem

Bahçe, yol kenarı ve tarlalarda görülür. Derince ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kayısı, Zerdali (Farsça; zerd ‘sarı’, alu ‘erik’), Sarı erik, Fışfış.

Çiçek zamanı

Mart-Nisan ayları.

Yükseklik

0-1000 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “erik” anlamına gelir. Doğrudan erik meyvesini tanımlayan bir kelimedir. Tür adı ise Latince “Ermenistan” anlamına gelir. Arkeolojik verilere göre türün en eski kaydı Ermenistan’dandır.

Mutfak

Bu bitki hidrojen siyanür içerir ve acı tohum ya da meyveleri yenmemelidir. Küçük miktarlarda hidrojen siyanürün solunumu uyardığı ve sindirimi iyileştirdiği kaydedilmiştir, ayrıca kanser tedavisinde de yararlı olduğu iddia edilmektedir. Ancak, aşırı dozda alınırsa, solunum yetmezliğine ve hatta ölüme neden olabilir. Meyvesi çiğ, pişirilerek ya da kurutularak tüketilebilir. Tohumu çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir ve badem ikamesi olarak kullanılabilir.

Geleneksel tıp

Kayısı meyveleri sitrik ve tartarik asit, karotenoidler ve flavonoidleri içerir. Besleyici, temizleyici ve hafif müshildirler. Tuzlanmış meyve iltihap giderici ve antiseptiktir. Ateş düşürücü, antiseptik, kusturucu, oftalmiktir. Çiçekler toniktir ve kadınlarda doğurganlığı teşvik eder. Kabuk büzücüdür. Tohum analjezik, parazit düşürücü, astım tedavi edici, spazm çözücü, öksürük giderici, yumuşatıcı, balgam söktürücü, pektoral, sedatif ve yara iyileştiricidir. Astım, öksürük, akut veya kronik bronşit ve kabızlık tedavisinde kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 474. 1753. L.

Bir Yorum Yazın