Buradasınız: Ana sayfa » Platanus orientalis

Platanus orientalis

Çınar

Bakımı

Platanus orientalis çok yıllık bir ağaçtır. Nemli ve geçirgen toprağı ve güneşli bölgeleri tercih eder. Donlara ve kuraklığa dayanıklıdır.

Yetiştirme

Platanus orientalis açık orman ve dere kıyılarında görülür. Kumlukilli ve tınlı topraklara uyumludur.

Yaygın adları

Oriental plane; Çınar, Beledan, Biladan, Buladan, Çaymığ, Çaynuğ, Çilbirtir, Gavlağan, Gavlan, Kavlağan, Kavlağın, Kavlan.

Etimoloji

Cins adı Latince çınar (Yunanca πλάτος kelimesinden türetilmiştir ve geniş anlamına gelir. Ağacın geniş dallanmasına işaret eder.); tür adı ise Latince doğulu anlamına gelir.

Korunma

THE IUCN Red List’e göre Asgari endişe altında tür sınıfı içindedir.

Bitki tarihi

İtalya’ya getirilen ilk egzotik ağaçtır ve İyon denizindeki Diomedes adasından önce Sicilya’ya sonra da İtalya’ya getirilmiştir. Günümüzde Morini (günümüzde güney Belçika’ya tekabül eden bölge) ülkesine kadar yayılmıştır. Sicilyalı tiran Dionysius I of Syracuse, sarayını bu ağaçlar ile süslemişti, daha sonra bu alan kolezyuma dönüştürüldü.

Faydaları ve zararları

Bitkileri kullanmadan önce mutlaka bir uzmandan yardım alın. Taze yapraklar oftalmi tedavisinde kullanılır. Yapraklarından yapılan krem, yara ve mantar hastalığında kullanılır. Kabuğu kaynatılarak ishal, dizanteri, fıtık ve diş ağrısında kullanılır.
Dal ve köklerinden kumaş boyası elde edilir. Vulnerary: Yara iyileştirici ilaç. Ophthalmic: Oftalmik. Gözle ilgili rahatsızlıklarda kullanılan ilaç. Astringent: Astrenjan. Damar ya da dokuları büzücü ilaç.

Taksonomi

Superregnum: Eukaryota
Regnum: Plantae
Cladus: Angiosperms | Eudicots
Ordo: Proteales
Familia: Platanaceae
Genus: Platanus
Raunkiaer: Phanerophyte

Literatür

Species Plantarum 2: 999. 1753. L.

Fotoğrafları

Yapısı

Platanus orientalis 30 metre büyüyebilir. Gövde ve dallar açık gri veya yeşilimsi gri renklidir. Açık yeşil yapraklar palmat, 5 ila 7 lopludur. Lobları çok derin, orta damara kadar ulaşan oyuntuları vardır. Bunların uzunlukları enlerinden daha fazla olduğu gibi, uçları da sivridir. Kenarları gelişi güzel kaba dişli veya düzdür. Tam gelişmiş yaprağın alt yüzü hemen hemen tüysüzdür. Genişliği 10 ila 20 cm’ye ulaşan yaprağın 3 ila 8 cm uzunluğunda dip tarafı huni gibi genişleyerek tomurcuğu içerisinde saklayan bir sapı vardır. 2 ila 2,5 cm çapındaki birleşik meyveden 2-6 tanesi uzun bir sap üzerinde yer alır. Tohumlar Ekim ve Şubat aylarında olgunlaşır. Çiçekler monoik’tir. Hızlı büyüyen bir türdür. Yerleşik ağaçlar kuraklığa dayanıklıdır. Uzun ömürlü bir bitkidir ve süs olarak kullanılır. Nehre yakın yerlerde, kızılağaç, söğüt ve kavakla görülür. Mayıs ayında çiçek açar.

Flora of Turkey

Trees to 30 m. Trunk to 16 m in girth at base, branches widely spreading. Bark on older trunks consisting of small, square, dark brown, persistent plates. Leaves deeply 3-5(-7) lobed to c. 3-5, 11-18 x 12-24 cm, broadly cuneate or truncate at base, lobes longer than broad, 7-11 x 2,5-6 cm, coarsely toothed or entire, glabrous or subglabrous at maturity. Petiole 2,5-7,5 cm. Fruiting heads 3-6, on long pendulous axis to 13-19 cm. Fl. 3-5. In forests, valley bottoms, alluvial soils rich in pebbles, by rivers; widely cultivated as a street tree and elsewhere, s.l.-1100 m. VII:656.

Yorum yazın