İçeriğe geç

Pistacia terebinthus (Menengiç)

Menengiç


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiAkdeniz elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Akçaağaç takımı › Menengiçgiller › Menengiç › Menengiç

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasından İran’a kadar olan bölgede yayılış gösterir.

Genel bilgiler

2 ila 3 metre büyüyebilir. Nadiren 10 metreye kadar çıktığı olur. Yapraklar üst yüzeyi koyu yeşil, alt yüzeyi daha soluk, 2 ila 4 arası yaprakçık çiftinden oluşur ve dökülücüdür. Meyve küçük olup olgunlaştığında yeşil ve maviye döner.

Gözlem

Kayalık yamaçlar ve makilik alanlarda görülür. Kocaeli genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Menengiç, Çitlenbik, Çedene, Çıtlık, Çitemik, Bıttım, Çıtımık, Çıtlık, Çetemük, Yabani fıstık ağacı, Çıtırık, Çöğre.

Çiçek zamanı

Mayıs-Temmuz ayları.

Yükseklik

0-1400 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “fıstık” anlamına gelir. Ülkemizde antepfıstığı olarak bilinen kuruyemişin elde edildiği Pistacia vera türüne işaret etmektedir. Tür adı Latince “terebentin” anlamına gelir. Ağaçtan elde edilen reçinenin adıdır ve çözücü olarak kullanılır.

Tarihi

Plinius: Meyveleri üzümle aynı dönemde olgunlaşır. Meyveler hoş kokuludur ve reçinelidir. Kaz Dağı ve Makedonya’daki bireyler kısadır ancak Suriye’dekiler uzundur. Ahşabı esnek, siyah ve parlaktır. Reçinesinde sivrisineğe benzeyen hayvanlar (yaprak bitleri) yüzer.

Mutfak

Meyveleri çerez ya da böreklerde iç malzemesi olarak tüketilir. Tohumlarından mutfaklık yağ elde edilir. Gövdeden elde edilen reçine sakız olarak çiğnenir. Genç yapraklar pişirilerek tüketilebilir.

Geleneksel tıp

Reçinesi antiseptik, spazm çözücü, balgam söktürücü ve yara iyileştiricidir. Dahili olarak alındığında; kronik bronşiyal enfeksiyonları, idrar ve renal enfeksiyonlar, kanama, safra taşı, tenya ve romatizma tedavisinde etkilidir. Haricen alındığında; artrit, gut, siyatik, uyuz ve bit tedavisinde etkilidir. Ayrıca kanser tedavisinde de başvurulur.

Dioscorides: Yağı binek hayvanları ve köpeklerde görülen cilt hastalıklarında kullanılır. Terlemeyi engeller. Yaprak, meyve ve kabuğu büzücüdür. Meyvesi yenilebilirdir ancak mideye rahatsızlık verir. İdrar söktürücüdür ve zührevi hastalıklarda faydalıdır. Reçinesi idrar söktürücüdür. Sindirime iyi gelir ve bağırsakları yumuşatır. Cinsel organlarda görülen kaşıntılarda başvurulur.

Plinius: Yaprak ve kökü mideyi güçlendirir. Tohumları baş ağrısı ve idrar zorluğu vakalarında kullanılır, müshil ve afrodizyak etkilidir.

İbn-i Sînâ: Cilt lekelerini gidermek için kullanılır. Sakızı kesik ve yaralara iyi gelir. İltihap gidericidir. Reçinesi bal ve zeytinyağı ile birlikte kulak iltihaplanmasına kullanılır. Öksürük gidericidir. İştah kesicidir. Dalağa ve bağırsaklara faydalıdır. İdrar söktürücüdür.

Muyîddin Mehî: İştahı düşürür. Cinsel isteği arttırır.

Biliyor musunuz?

Meyvelerinden menengiç kahvesi, yağından sabun (bıttım sabunu) yapılır. Fıstık ağacı (Pistacia vera) aşılamak için kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1025. 1753. L.

Bir Yorum Yazın