İçeriğe geç

Paeonia arietina (Şakayık)

Şakayık


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Nadir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Taşkıran takımı › Ayıgülügiller › Ayıgülü › Şakayık

Dağılımı

Bitki doğal olarak Balkanlar ve Türkiye’de yayılış gösterir.

Genel bilgiler

75 cm büyüyebilir. Yapraklar üç bölüme bölünür. İri kırmızı çiçekler görülür. Toplayıcılar nedeniyle tür ülkemizde risk altındadır. Hafif kumlu toprakları tercih eder. Yarı gölgeye ve kuraklığa dayanıklıdır. Çiçekler sadece bir hafta kalır. Tohumlar Ağustos ve Eylül aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. -15 dereceye kadar dayanıklıdır. Popüler bir süs bitkisidir. Tohumdan itibaren ancak beş yıl sonra çiçek açmaya başlar.

Gözlem

Alpin çayırlar, orman açıklıkları ve kayalık bölgelerde görülür. Nadir bir türdür. Kartepe ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Şakayık.

Çiçek zamanı

Haziran-Temmuz ayları.

Yükseklik

1000-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adını tanrıların hekimi Paeon’dan (Παιάν) almaktadır. Hades ve Ares gibi büyük tanrıların Troya savaşı esnasında aldıkları yaralarını iyileştirmesi ile bilinen Paeon, tıp tanrısı Aesculapius’un öğrencisidir. Pluto’nun Hercules’den aldığı yaraları da iyileştirmiştir. İlk defa bereket tanrıçası ve titan Leto’ya bir bitkinin kökünü sunarak onun doğum esnasında yaşadığı acıları azaltmıştır. Bu hikâye nedeniyle şakayık tohumları antikçağda hamile kadınlar tarafından kullanılmıştır. Öğrencisi Paeon’un ünlenmesi, hocası Aesculapius’un onu kıskanmasına ve ölümle tehdit etmesine neden olur. Zeus (bazı kaynaklarda Pluto), Paeon’u Aesculapius’ta korumak için onu bir şakayığa dönüştürür. Dilimizdeki karşılığı olan “şakayık” Arapça (شقايق) mahreçlidir ve Arapça’da Anemone cinsini tanımlamak için kullanılır. Tür adı Latince “koç başı” anlamına gelir. Türün iri ve kavisli karpellerine işaret eder. Özgün tanımda bu “Its distinguishing characters consist in the leaflets being decurrent, often even confluent, and in the germens being arched and frequently recurved, suggesting a resemblance to rams’ horns: it seems to have been well known to the old authors, as will appear in describing the varieties”.

Geleneksel tıp

Kökü spazm çözücü ve toniktir. Taç yapraklarından elde edilen çay öksürük tedavisinde kullanılır. Bu ayrıca hemoroit ve varis tedavisinde de etkilidir.

Fotoğrafları

Literatür

Transactions of the Linnean Society of London 12: 275. 1817. G.Anderson

“Paeonia arietina (Şakayık)” hakkında 2 yorum

  1. Gürsel Saylı

    mayıs ayının ortalarından başlayıp haziran ayının ilk haftası sonuna kadar açıyor. Kesinlikle temmuz ve ağustos aylarına sarkmıyor..

Bir Yorum Yazın