Bahar aylarında tarla veya çayırlarda, yıldızı andıran süt beyazı çiçeklere sahip bir geofit gördüyseniz, aradığınız bitki bu olabilir. Öte yandan Ornithogalum cinsi, birbirine yakın çok sayıda taksonu içerir. Aynı bölgede aynı dönemde birden fazla Ornithogalum türünün de bulunması mümkündür. Bu nedenle ayırt edici karakterlere dikkat edilmelidir.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Genellikle 10 ila 30 cm büyüyebilen bir bitkidir. Soğanı, yumurtamsı, zarsı gömlekli, 15 ila 25 mm uzunluğunda ve 18 ila 32 mm çapındadır. 6 ila 10 arası yaprak barındırır. Bu yapraklar şeritsi, üst yüzeyleri beyaz çizgili, 30 cm uzunluğunda ve 8 mm genişliğindedir. Sıkapa 10 ila 30 cm uzunluğundadır. Çiçekler yalancı şemsiye halindedir ve genellikle 6 ila 20 arası çiçek görülmektedir. Çiçekler beyazdır ve arka yüzlerinde yeşil bir şerit vardır. Meyve dikdörtgensi-yumurtamsı bir kapsüldür. Tohumlar siyah renklidir. Soğanın yanında çok sayıda soğancık üretmesi nedeniyle agresif bir yayılmacıdır. Taç yapraklar genellikle öğle saatlerinde açılmakta ve hava karardığında ya da kapalı olduğunda kapalı kalmaktadır. Dilimizde sunbala ve adi tükürük otu adı ile bilinmektedir.
Ornithogalum cinsi, çiçeklerinin altı köşeli, saf beyaz renkli ve belirgin yıldız şeklinde olması nedeniyle İsa’nın doğumunu müjdeleyen Beytüllahim Yıldızı’na benzetilmiştir.
Dilimizde de ak yıldız adıyla bilinmektedir.
Cins adı Antik Yunanca kuş sütü anlamına gelir. Olasılıkla çiçeklerin saf beyaz rengine işaret etmektedir. Bazı türlerde ise çiçekler kuş pisliğini andırır. Epitet Latince şemsiye gibi anlamına gelir ve açık bir şekilde çiçek kurulunun yapısına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Ornithogalum umbellatum medium angustifolium”dur.
Hayvanlarda görülen aşırı tükürük salgısı, Ornithogalum türleriyle ilişkili zehirlenmelerin yaygın belirtilerinden biridir. Bitkinin bazı bölgelerde tükürük otu olarak adlandırılması da bu belirtiye dayanmaktadır.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Avrupa endemiğidir. Ancak POWO’ya göre Türkiye’de mevcut değildir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Orman açıklıkları, tarla, çayır
Geofit
Mart – Mayıs
28 Nisan 2026 • İzmit • 100 m • Yol kenarı
🗺️ Türkiye gözlemleri
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır.
Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Kullanımı
Soğanı pişirilerek tüketilmektedir ancak soğanın zehirli olması nedeniyle bundan uzak durulması tavsiye edilmiştir. Soğanından homeopatik ilacı elde edilmiştir. Bazı kanser türlerinin tedavisinde yararlıdır. Temas halinde bazı hassas insanlarda dermatite neden olabilir. Özellikle soğanı ve yaprakları insanlar ve hayvanlar için zehirlidir. Zehirlenme belirtileri kusma, aşırı tükürük salgılama, kusma, ishal ve nefes darlığıdır.
İki karış boyunda, çiçeklerin dış kısmı yeşilimsi, iç kısmı ise süt beyazı renktedir. Çörekotu gibi ekmekle pişirilmiştir. Kökü soğana benzer, çiğ, haşlanmış ya da fırınlanmış halde tüketilir. DI 2-144.
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment