Nasıl tanırım?
Yaz başında tarla sınırlarında, yarım metre boyunda ve yıldızı andıran süt beyazı çiçeklere sahip bir geofit gördüyseniz, aradığınız bitki bu olabilir. Öte yandan Ornithogalum cinsi, birbirine yakın çok sayıda taksonu içerir. Aynı bölgede aynı dönemde birden fazla Ornithogalum türünün de bulunması mümkündür. Bu nedenle ayırt edici karakterlere dikkat edilmelidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Yamaçlar, tarlalar ve tahrip edilmiş araziler
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Haziran
Arazi notu
15 Mayıs 2019 • İzmit • 350 m • Tarla
Ornithogalum cinsi, çiçeklerinin altı köşeli, saf beyaz renkli ve belirgin yıldız şeklinde olması nedeniyle İsa’nın doğumunu müjdeleyen Beytüllahim Yıldızı’na benzetilmiştir. Dilimizde de ak yıldız adıyla bilinmektedir.
Hayvanlarda görülen aşırı tükürük salgısı, Ornithogalum türleriyle ilişkili zehirlenmelerin yaygın belirtilerinden biridir. Bitkinin bazı bölgelerde tükürük otu olarak adlandırılması da bu belirtiye dayanmaktadır.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca kuş sütü anlamına gelir. Olasılıkla çiçeklerin saf beyaz rengine işaret etmektedir. Bazı türlerde ise çiçekler kuş pisliğini andırır. Epitet Latince Narbonne, Fransa anlamına gelir ve açık bir şekilde türün tip yerine dikkat çekmektedir. Özgün tanımda yer alan “Habitat in Galliae australis, & Italica agris” cümlesine karşın, bitkinin yayılış alanı oldukça geniştir.
Genellikle 40 ila 50 cm büyüyen bir bitkidir. Soğanı beyazımsı ve ovaldir. Gövde diktir. Yapraklar birkaç adet, etli, mızraksı ve 8 ila 15 mm genişliğindedir. Yapraklar sıkapadan daha kısadır. Çiçek durumusilindirik ve 25 ila 75 arası sayıda çiçeklidir.
Çiçeklerin 1 ya da 2 cm uzunluğunda bırahteleri vardır. Yıldız biçiminde 6 beyaz taç yaprak vardır ve ortalarından soluk yeşil renkli bir damar geçer. Çiçek örtüsü bölümleri çoğunlukla 10 ila 16 mm uzunluğunda, içi beyaz ve dışı da yeşil şeritlidir. 6 ercik vardır. İplikçik beyaz ve başçıklar sarı renklidir.
Meyve zamanı saplar 40 mm uzunluğunda ve diktir. Kapsül oval ila oval silindiriktir. Bilhassa soğanı ve genç yaprakları tüketilmektedir. Dilimizde akbaldır, ak pandur ve kurt soğanı adları ile bilinmektedir.