Coğrafi dağılım.
Cins, Avrupa, Ilıman Asya ve Akdeniz havzasına özgüdür ancak günümüzde süs bitkisi değeri nedeniyle dünyanın büyük bölüme yayılmıştır.
O kadar popüler bir cinstir ki doğal takson sayısı yaklaşık 50 iken on binlerce melezi bulunmaktadır.
Kesme çiçek olarak nergisler, vazodaki suya zehirli bir madde salgılar. Bu madde, aynı vazodaki diğer çiçeklerin ömrünü kısaltır, hatta onları öldürür. Lale, sümbül, gül gibi çiçeklerle asla aynı vazoda tutulmamalıdır. Kesinlikle tek başına veya en az 24 saat önce ayrı bir vazoda bekletilmiş olarak konmalıdır.
2016 yılında, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda, az yerçekiminde nasıl tepki verdiğini gözlemlemek için yapılan deneylerde nergis, başarıyla çimlenen ve çiçek açan ilk soğanlı bitki oldu.
Cornwall Dükalığı, Kraliyet ailesine ait bazı araziler için her yıl kira bedeli olarak sadece 1 adet nergis çiçeği alır.
Bitkiler Asya’nın neredeyse tamamında aynı isimle, nergis adıyla bilinmektedir. Cinsin bilimsel adına da yansıyan bu ismin kaynağı için Nişanyan, Akatça parfüm ve şifalı ot anlamına gelen narqītu kelimesini önermektedir.
Galler’de, her yıl 1 Mart’ta kutlanan ulusal günde yakalara nergis çiçeği takılır. O gün ilk nergisi gören kişinin tüm yıl boyunca çok şanslı olacağına inanılır.
Antik Yunan ve Antik Roma’da nergisler ölüm ve yeraltı dünyası ile ilişkilendirilirdi. Mezarlara dikilir ve cenaze çelenklerinde kullanılırdı. Kocaeli’nde de mezarlıklarda en sık gördüğümüz çiçeklerin başında gelmektedir.
Evcil hayvanlar için en zehirli bahçe bitkilerinden biridir. Yaprak veya soğanın yutulması şiddetli kusma, ishal, nöbetler, kalp aritmileri ve hatta ölüme neden olabilir.
Öte yandan kemirgenler de bu bitkileri sevmez. Bu nedenle diğer soğanlıların yanında doğal caydırıcı olarak dikilirler.
Narcissus adı Antik Yunanca nergis (νάρκισσος) anlamına gelmektedir ve adını Narkissos’dan almıştır. Ekho adlı bir peri Narkissos’a âşık olur ancak aşkı karşılık görmez. Kalbi kırık bir köşeye çekilen Ekho’nun sesi bir yankı olarak kalmıştır. Ekho’nun durumuna üzülen Aphrodite, Narkissos’u kendine âşık olmakla cezalandırır. Günlerden bir gün suda yansımasını gören Narkissos, onun kendi yansıması olduğunu anlamayarak görüntüye âşık olur. Zamanla aşkının karşılıksız olduğunu anlayan Narkissos intihar eder. Öldüğü yerden de nergis çiçekleri çıkar.
Ayrıca Antik Yunanca narke sözcüğü sersemlik, uyuşukluk anlamına gelir. Soğanları yutulduğunda kusma, ishal, titreme, hâlsizlik, düşük tansiyon gibi belirtiler gösterir. Nergislerin örneğin yatak odasında tutulduğunda baş ağrısı ve mide bulantısı yapabileceği de kaydedilmiştir.
Narcissus (Nergis) soğanlı bitkilerden oluşan ve 5 ila 80 cm boylanabilen bir cinstir. Soğan yumurtamsı ve kahverengidir. Sıkapa yapraksız, dik ve silindirik olup içi genellikle boş ya da süngerimsidir.
Yapraklar tabanda, düz ila silindiriktir. Bunlar yeşil tonlarında ve çıplaktır. Çiçekler tek ya da şemsiye biçimindeki çiçek durumunda, beyaz, sarı ya da her iki rengi de barındırır. Bazı türlerin çiçekleri hoş kokuludur.
Cinsin en karakteristik özelliği, çiçek örtüsünün ortasında bulunan ve taç ya da korona olarak adlandırılan tüp veya huni şeklindeki yapıdır. Bu yapı tepallerden farklı renkte olabilmekte ve tür teşhisinde büyük önem taşımaktadır. Korona kısa ve disk şeklinde olabileceği gibi uzun, boru şeklinde de gelişebilir.
Türk uygarlığı
Antikçağ
Kocaeli’ndeki türler
Narcissus jonquilla (Fulya) hoş kokulu çiçekleri nedeniyle ilimizde özellikle bahçe ve mezarlarda ya…
Read More
Narcissus pseudonarcissus (Zeren) bahar aylarında ilimizde özellikle bahçe ve mezarlarda yaygın olar…
Read More
Narcissus tazetta (Nergis) değerli esansı nedeniyle yetiştirilen, ayrıca süs bitkisi olarak da yetiş…
Read More