İçeriğe geç

Myosotis (Unutmabeni)

BitkilerHodan takımıHodangiller › Unutmabeni

Türkiye’de 25 tür ile temsil edilen bir cinstir. Bunların ikisi endemiktir. Dünyanın tamamında ise 74 türe sahiptir. Kocaeli’de yedi tür görülmektedir. Tek ya da çok yıllık otlardır. Yapraklar almaşlı dizilişli, kenarları düz ve yumuşak tüylerle kaplıdır. Çiçekler genellikle çift salkımlar halindedir. Çiçekler genellikle mavi, nadiren beyaz ya da sarı renklidir. Tür bazında teşhisi hayli zor bir cinstir ve detaylı inceleme gerektirir. Cins büyük oranda Avrasya’ya özgüdür. Cinse ait çok sayıda tür (Myosotis sylvatica ve Myosotis scorpioides gibi) süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Bitki hatırlanmayı simgeler.

J. Grau’nun anahtarı

1. Gövdenin alt kısımları aşağı kıvrık neredeyse yatık kıllı, bazen tüysüzce
 2. Taban yaprakların altı çıplak; fındıkçık dilsiz, beyaz tırnaklı 15. olympica Kayalık yamaçlar, alpin çayırlar, mayıs, eylül, 700-4100 m.
 2. Taban yaprakların hiç olmazsa altı dağınık tüylü; fındıkçık dilli, beyaz tırnaklı
  3. Gövde, en üstteki yaprağın altında yayık ila yatık yukarı yönlü kılkılçıklı
   4. Tacın uzvu 10 mm çapa kadar; çanak eşit uzunlukta ve yoğunca kısa kıllı 21. amoena Ormanlık nemli alanlar, mayıs-haziran, 1800 m.
   4. Tacın uzvu 5 mm çapa kadar; çanak eşit olmayan uzunlukta kısa kıllı, orta kısım tüysüzce 23. platyphylla Dere kenarları, ağustos-eylül, 1830-2900 m.
  3. Gövde en üstteki yaprağın altında bile geriye dönük kılkılçıklı
   5. Çanak kılları kavisli, yayık yukarı yönlü; çiçek durumu belirgin biçimde bırakteli 20. sparsiflora Nemli alanlar, mart-haziran, 50 m.
   5. Çanak kılları çengelli, geriye dönük; çiçek durumu bırakteli değil ya da sadece en alttaki çiçekler bırakteli 22. propinqua Nemli alanlar, mayıs-haziran, 1300-1830 m.
1. Gövde yayık ya da yukarı yönlü kıllı ya da tüylü
 6. Çanak düz, eşit, tek biçimli, yukarı yönlü yatık kıllı
  7. Kuru alanlarda görülen tek yıllık bitkilerdir. Gövde üstteki yapraklarının üst yüzeyi dik yayık tüylü; fındıkçık ek izi süngerimsi değil
   8. Taç 5 mm çapa kadar; gövde en üstteki yaprağa kadar yayık tüylü 2. cadmaea Kuru alanlar, nisan-mayıs, 0-770 m.
   8. Taç 3 mm çapa kadar; gövdenin üst bölümü yatık tüylü
    9. Küçük çanaklar meyve zamanı küme halinde ve gövdeye yatık, 3,5 mm’ye kadar 3. litoralis Kumlu alanlar, nisan-mayıs, deniz kenarı
    9. Küçük çanaklar küme halinde değil, meyve zamanı yayık, 3 mm’ye kadar 1. incrassata Kuru alanlar, nisan-haziran, 0-2200 m.
  7. Islak alanlarda tek ya da iki yıllık bitkilerdir. Gövde üst yapraklarının üst yüzeyleri kısa yatık tüylü; fındıkçık ek izi süngerimsi
   10. Olgunlukta çanak dökülücü; fındıkçık 2 mm’ye kadar, genişçe yumurtamsı, tabanda kesik 17. laxa Islak alanlar, mayıs-ağustos, 0-200 m.
   10. Olgunlukta çanak kalıcı; fındıkçık 1 mm’ye kadar, yumurtamsı, tabanda yuvarlak
    11. Bitki 3 cm’ye kadar, dalsız, 1 ila 3 çiçekli 19. diminuta Karayosu üzeri, temmuz, 1800-2200 m.
    11. Bitki 25 cm’ye kadar, dallı, çok çiçekli 18. sicula Islak alanlar, mayıs-ağustos, 0-2350 m.
 6. Çanak çengelli tüylü, nadiren iki türü (uzun kıllı ve kısa ince tüylü) olan düz tüylü
  12. Çok ya da iki yıllık bitkilerdir
   13. Fındıkçık küt, ek izi büyük, düzenli, eliptik ila böbreksi, yanal kıvrımlı; çanak tabanı meyve zamanı darca ve dökülücü değil
    14. Rozet ve alt gövde yaprakları altta çıplak, kenarları güçlü biçimde geriye dönük tüylü, çanak yüzeyi tüysüzce, fındıkçık 2 mm’ye kadar büyük 15. olympica
    14. Yaprakların iki yüzeyi de tüylü, zaman zaman altta tüysüzce, kenarları güçlü biçimde olmayan geriye dönük tüylü, çanak eşit biçimde tüylü, fındıkçık 1,6 mm
     15. Yapraklar tek biçimli, darca şeritsi, küt; fındıkçık darca elipsoid 16. lithospermifolia Kayalık kuru alanalr, makilik, orman açıklıkları, nisan-ağustos, 50-2350 m.
     15. Yapraklar değişken biçimli, genişçe yumurtamsı ila şeritsi, fındıkçık yumurtamsı ila elipsoid 14. alpestris Kayalık, yamaç ve otlak alanlar, nisan-ağustos, 400-3500 m.
   13. Fındıkçık sivri, ek izi küçük, düzensiz biçimde böbreksi, yanal kıvrımlı değil; çanak meyve zamanı tabanda yuvarlak ve genellikle dökülücü
    16. Çanak meyve zamanı 3 mm’ye kadar; çiçek sapı 1 mm’yi zar zor aşar 12. lazica Dere kıyıları, temmuz-ağustos, 0-1300 m.
    16. Çanak meyve zamanı 5-7 mm’ye kadar; çiçek sapı 7-15 mm
     17. Çanak lobları meyve zamanı yakınlaşıcı; taç uzvu fincan tabağı biçimli 11. arvensis Kuru ila nemli tahrip edilmiş alanlar, nisan-temmuz, 0-1400 m.
     17. Çanak lobları meyve zamanı açık; taç uzvu düz 13. sylvatica Kuru ve nemli alanlar, mayıs-temmuz, 300-2500 m.
  12. Tek yıllık bitkilerdir
   18. Yaprakların alt yüzeyi özellikle damar etrafında çengelli tüylü; çiçek durumu ekseni en azından birkaç yayık tüylü
    19. Küçük çanaklar meyve zamanı üçte bire bölünücü; çiçek saplarının neredeyse tamamı aşağı kıvrık, fındıçık darca elipsoid 10. refrecta Kayalık alanlar, mayıs-haziran, 600-1675 m.
    19. Küçük çanaklar meyve zamanı yarıya bölünücü; en alttaki çiçek sapları geriye kıvrık, kalanı yayık; fındıkçık yumurtamsı
     20. Gövde tüyleri yukarı yönlü, çanak meyve zamanı kalıcı; fındıkçık boyuna oluklu değil 7. stricta Kuru alanlar, nisan-haziran, 100-2180 m.
     20. Gövde tüyleri yayık, çanak meyve zamanı dökülücü; fındıkçık boyuna oluklu
      21. Yapraklar genişçe yumurtamsı, alttakiler saplı; çanak sadece çengelli tüylü 9. speluncicola Dağ mağaraları, gölgeli alanlar, mayıs-temmuz, 1500-2100 m.
      21. Yapraklar mızraksı, sapsız; çanak çengelli ve yumuşak düz aşağı kıvrık tüylü 8. minutiflora Kayalık otlaklar, nisan-haziran, 1120-2100 m.
   18. Yaprakların alt yüzeyi sadece düz tüylü; çiçek durumu sadece yatık tüylü
    22. Çiçekler açıldığında sarı renkli; taç tüpü çiçeklenmeden sonra uzayıcı 6. discolor Kuru alanlar, nisan-mayıs, 0-100 m.
    22. Çiçekler başlangıçta mavi ya da beyaz renkli; taç tüpü çiçeklenmeden sonra uzalıcı değil
     23. Fındıkçık belirgin kenarlı, koyu kahverengi ila siyah
      24. Alttaki çiçek sapı 10 mm’ye kadar; fındıkçık 1,5 mm’ye kadar 11. arvensis
      24. Alttaki çiçek sapı 2 mm’ye kadar; fındıkçık 1 mm’ye kadar 12. lazica
     23. Fındıkçık kenarlı değil, kahverengi
      25. Taç uzvu 5 mm’ye kadar çapında; fındıkçık ek izi uzatılmış-eliptik, yanal olarak 2 oluğa uzayıcı 4. heteropoda Otlaklar, kireçtaşı, nisan-mayıs, 500-1800 m.
      25. Taç uzvu 3 mm’ye kadar çapında, fincan biçimli; fındıkçık ek izi yuvarlak, yanal oluk yok 5. ramosissima Kuru alanlar, nisan-temmuz, 0-1400 m.
VI:264.