İçeriğe geç

Mercurialis annua (Yer fesleğeni)

Yer fesleğeni


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Söğüt takımı › Sütleğengiller › Ağcaotu › Yer fesleğeni

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa, Ortadoğu ve kuzey Afrika’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

5 ila 70 cm büyüyebilir. Yapraklar karşılıklı dizilişli, kulakçıklı ve oval; birkaç cm uzunluğundadır. Erkek ve dişi çiçek yapıları farklıdır. Bitki çoğunlukla iki evciklidir, ancak bazen tek evcikli de olabilir. Yaprak kenarları tırtıklıdır.

Gözlem

Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı ve ormanlık alanlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Yer fesleğeni, Parten, Parşen, Parsem.

Çiçek zamanı

Aralık-Temmuz ayları.

Yükseklik

0-1100 metre arası.

Etimoloji

Cins büyük Roma tanrılarından Merkür’e (Mercurius) adanmıştır. Genellikle ticaret hayatı ile ilgili hususları düzenleyen tanrının Hellen panteonundaki karşılığı Hermes iken, Etrüsk panteonundaki karşılığı da Turms’tur. Galya’da da hayli önemli bir yere sahip olan tanrının, Germen panteonundaki Woudan ile ilişkilendirildiği de olmuştur. Bitkinin tıbbi özelliklerinin ilk defa Merkür tarafından keşfedilmiş olması nedeniyle antikçağ yazınında onun adıyla anılmaktadır. Merkür, İslam yazınında İdris, Yunan yazınında Hermes, Ortadoğu yazınında Hanok adı ile geçmektedir. Antikçağda özellikle kadınsal şikâyetlerde başvurulan bitkinin bu özelliklerini ise ilk defa Hipokrat yazmıştır. Tür adı Latince “tek yıllık” anlamına gelir. Türün tek yıllık yapısı ile çok yıllık olan Mercurialis perennis’ten ayrılmasına işaret eder.

Mutfak

Yapraklar ıspanak gibi pişirilerek tüketilebilir.

Geleneksel tıp

Kadınsal şikayetleri, kulak ve göz problemlerini, siğil ve yaraları tedavi etmek için harici olarak kullanılır. Romatizma, ödem, ishal ve safra kesesi ve karaciğer bozukluklarının tedavisinde kullanılır. İdrar söktürücüdür.

Galen: Bağırsakları rahatlatır. Balgam söktürücüdür. Yaprakları haşlanarak yenir ya da bunun suyu içilir.

Dioscorides: Sebze olarak tüketilirse bağırsakları hareketlendirir. Dişi bitkilerin yaprakları adetten sonra cinsel organlara sürülürse kız çocuğu doğacağına inanılır. Tam tersi erkek bitkiler ile de erkek çocuk için uygulanır.

Plinius: Merkür tarafından keşfedilmiştir ve bu yüzden “mercurialis” olarak bilinir. Yunanlar bu bitkiye “hermupoa” (Hermes otu) derler. Erkek ve dişi olmak üzere iki varyetesi vardır. Erkek bitkilerin erkek, dişi bitkilerin kız çocuğa hamile kalınmasını sağladığı söylenir. Bunun için hamile kalındıktan hemen sonra yaprakları yağ ve tuz ile pişirilerek ya da sirke ile birlikte çiğ olarak tüketilir. Tuz ve balla birlikte ateş vakalarında ve bağırsakları gevşetmek için kullanılır. Tek ya da ebegümeci ile birlikte kullanılırsa müshil etkilidir.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 1035. 1753. L.

Bir Yorum Yazın