Medicago (Karayonca)


Dolaşım

BitkilerBakla takımıBaklagiller › Karayonca

Genel bilgiler

Tek ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Yapraklar teleksi üç yaprakçıklı, yaprakçıklar genellikle dişli ve sitipül düz ya da dişlidir. Çiçek salkımları koltuklarda ve saplıdır. Çanak kısa, tüpsü ya da çan biçiminde ve beş dişlidir. Medicago sativa ve melezi hariç taç sarı renklidir. Meyve genellikle kendi kendine açılmaz ve sarmal biçimde dolanmıştır. Cins büyük ölçüde Akdeniz havzasına özgüdür. Bitki yaşamı simgeler.

Etimoloji

Cins adı Latince “Medya” anlamına gelir. Roma uygarlığında önemli bir yeri olan Medicago sativa’nın Media bölgesinden Avrupa’ya taşınmış olmasına işaret eder. Bitki geldiği coğrafyanın adı ile anılmıştır. Tıpkı ülkemize Mısır üzerinden giren Zea mays’in (mısır) başlangıçta mısır buğdayı ve zamanla mısır; yine Avrupa’ya Türkiye üzerinden taşınan hindinin (Meleagris) başlangıçta turkey bird ve zamanla turkey olarak anılması gibi. Plinius’un Media ve Persia’da yetiştiğini ve bu yüzden “Medya elması” olarak anıldığını aktardığı ağaç kavununun bilimsel adı da Citrus medica’dır.

Plinius bitkiyi Naturalis Historia’da şöyle tanımlar: Yonca (Medicago), Hellas’da bile mevcut olmayan bir bitkidir. Darius’un yönettiği Pers istilası sırasında Medya bölgesinden Avrupa’ya gelmiştir. Sap ve yaprakları üçgülü (Trifolium) andırır, ancak farklı olarak sap yükseldikçe yapraklar daralır. Sonbaharda ekilmeden önce toprak taş ve yabani otlardan temizlenir, daha sonra toprak sürülür ve kireç serpiştirilir. Bu işlem beş gün aralıklarla iki kere daha tekrarlanır. Daha sonra gübre ilave edilir, kuru ve zengin bir toprağa gereksinim duyar. Tohumlar mayıs ayında ekilir, aksi takdirde dondan zarar görür. Tohumların bütün araziyi kaplaması zorunludur ve tohumların üstü hemen örtülmelidir.

Literatür

Species Plantarum 2: 778. 1753. L.