Linaria pelisseriana (Mor nevruzotu)

derleyen:

cins:
Tanımı

15 ila 40 cm büyüyebilir. İnce ve mumsu bir bitkidir. Verimsiz sürgünlerin yaprakları (var olduklarında) karşılıklı ya da halka biçimde dizilişli ve eliptiktir. Çiçekli gövdelerin yaprakları şeritsi, 10 ila 30 mm uzunluğunda ve 0,5 ila 1 mm genişliğinde, alttaki çift neredeyse karşılıklı, kalanları ise almaşlı dizilişlidir. Salkım yoğundur. Bırahte şeritsi ve çiçek sapından 3 ila 5 mm daha uzundur. Çanak lobları mızraksı sipsivri, 4 mm uzunluğunda ve tüysüzdür. Taç koyu menekşe renginde, 8 ila 12 mm uzunluğunda, üst dudak dik ve derince iki parçalı, mahmuz bizsi, 8 ila 10 mm uzunluğunda ve diktir. Kapsül çökük küresel, 2,5 ila 3 mm uzunluğunda ve çanak tarafından örtülüdür. Tohumlar kanatlı, 0,8 ila 1 mm uzunluğundadır.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. [Harita, Sinonimler, Herbaryum] Makilik, kayalık yamaçlar ve tarlalarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir. Mayıs ve haziran ayları arasında çiçek açar. Deniz seviyesinden 1200 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Etimoloji

Cins adı Latince Linum’a benziyor anlamına gelir. Cinsin yaprakları yüzeysel olarak Linum (keten) yapraklarına benzer. Türkçe yaygın adı olan nevruz genellikle Iris (süsen) türleri için kullanılır ve süsenler çoğunlukla nevruz zamanı çiçek açarlar. Gelgelelim Linaria cinsi için bunu söylemek mümkün değildir. Cins yaygın olarak kurbağa keteni olarak bilinir. Bitkiler bubo adı verilen lenf bezlerinin şişmesi vakalarında kullanılırdı. Bubo kelimesi, yanlışlıkla kurbağa anlamına gelen bufo kelimesi karıştırılmıştır. Hatta hasta kurbağaların kendilerini tedavi etmek için bu bitkileri kullandıkları söylentisi bile çıkmıştır. Tür bitkiyi ilk defa toplayan on altıncı yüzyılda yaşamış Fransız din adamı Guillaume Pelisser’e (ö. 1527) adanmıştır.

Türkçe adları

Dilimizde mor nevruzotu adı ile bilinmektedir.

Fotoğrafları
© Doğan, Hüseyin (2022). Kocaeli Bitkileri.