İçeriğe geç

Lens culinaris (Mercimek)

Mercimek


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiTıbbi bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Bakla takımı › Baklagiller › Mercimek › Mercimek

Dağılımı

Bitki orta Asya orijinlidir ancak çok erken dönemde eski dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır. Günümüzde mutfak değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir.

Genel bilgiler

40 cm büyüyebilir. Gövde dik, yarı dik ya da yayılıcıdır. Gövde tüylü dallar barındırır. Eksen 5 ila 8 çiftten oluşan 10 ila 15 yaprakçık taşır. Yapraklar almaşlı dizilişli, dikdörtgensi şeritsi ve küt biçimli, sarımsı yeşil ya da koyu mavimsi yeşil renklidir. Üst yapraklar sülüklere dönerken, alt yapraklar mukronattır. Kulakçık (eğer varsa) küçüktür. Çiçekler 1 ila 4 arası, küçük, beyaz, pembe, mor, soluk mor ya da soluk mavi renklidir. Neredeyse yaprak uzunluğunda ince bir sap üzerinde yaprak koltuklarından çıkarlar. Meyve dikdörtgensi, hafifçe şişik, 1,5 cm uzunluğunda, mercek biçimli iki tohum barındırır. Çiçekler erseliktir.

Gözlem

Tarla, çayır ve sulak alanların civarında görülür. Gebze ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Mercimek.

Çiçek zamanı

Nisan-Haziran ayları.

Yükseklik

0-1500 metre arası.

Etimoloji

Cins adının etimolojisi açık değildir. Mercimeği tanımlamak için kullanılan Latince bir kelimedir. Dilimizdeki mercimek kelimesi Farsça kaynaklıdır. Lens kelimesi dilimizde ayrıca mercek kelimesi ile karşılanır. Tür adı Latince “mutfak” anlamına gelir. Türün mutfak değerine işaret eder.

Mutfak

Tohumlar pişirilerek özellikle çorba yapımında kullanılır. Oldukça besleyici bir gıdadır.

Geleneksel tıp

Tohumlar müshil etkilidir. Kabızlık ve diğer bağırsak hastalıklarının tedavisinde faydalı oldukları düşünülmektedir.

Galen: Çiğ olarak tüketilmesi görüşü olumsuz etkiler ve bağırsaklarda rahatsız edici gaz oluşmasına neden olur. Unla karıştırıldığında gut vakalarında faydalıdır. Balla karıştırıldığında yara iyileştiricidir. Göz ağrısı ve tümörlerini iyileştirir. Ayva ve gül yağı ile pişirildiğinde genital yaraları iyileştirir. Yine balla kullanıldığında mesane sorunlarında etkilidir.

Dioscorides: Sindirimi zordur ve gaz yapar. Ancak kabukları ile tüketilirse bağırsaklara faydalıdır.

İbn-i Sînâ: Tohumlarını yılan gözüne benzetirler. Gaz yapıcıdır. Kanı koyulaştırarak akış hızını yavaşlatır. Buğday unu ile karıştırıldığında çok besleyicidir. Sıraca vakalarında kullanılır. Aşırı tüketilmesi çeşitli urlara neden olur. Sirkeyle pişirilerek yaralara uygulanırsa iyileştirir. Soğuk kaynaklı çatlakları gidermede etkilidir. Kaynatıldığı suyu müshil etkilidir.

Tıbb-ı Nebevî: Hadislerde gönül katılığını (manen) giderdiği kaydedilir.

Muyîddin Mehî: Gaza neden olur.

Abdulvehhâb bin Yusuf: Çocuklarda görülen pamukçuk vakalarında kabuksuz hali kullanılır. Diş etlerinin çürümesi ya da kanaması halinde çorba halinde tüketilir.

Eşref bin Muhammed: Sirke ile dövüldükten sonra göğüslere uygulanırsa süt azaltıcıdır.

Şirvanî Mahmud: Ağır işlerde çalışanlara tüketilmesi tavsiye edilir.

Literatür

Vorlesungen der Churpfälzischen physicalisch-ökonomischen Gesellschaft 2: 361. 1787. Medik.

Bir Yorum Yazın Cevabı iptal et

Exit mobile version