İçeriğe geç

Inula conyza (Gölge andızotu)

Gölge andızotu


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiAvrupa-Sibirya elementi, Haşerat kovucu.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Andızotu › Gölge andızı

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa, Ortadoğu ve kuzey Afrika’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

30 ila 100 cm büyüyebilir. Gövde dik ve genellikle alt bölümde dallı, yoğun havlı ya da kaba tüylüdür. Yapraklar yumurtamsı ters mızraksı, 15 ila 18 cm uzunluğunda ve 5 ila 7 cm genişliğinde, tabanda daralıcı, tepede sivri, kenarları küçük dişli, üst yüzeyi seyrek cılız tüylü, alt yüzeyi orta ya da yoğun yünlü havlıdır. Çiçek başları ters konik, disk biçimli ve salkım halindedir. İnvolukrum 1 cm genişliğinde, filariler kiremit dizilişli, 5 ila 6 arası sıralı; dıştaki dikdörtgensi yumurtamsı, 3 ila 5 mm uzunluğunda ve 1,5 mm genişliğinde; içteki şeritsi mızraksı, 8 ila 12 mm uzunluğunda ve 1 mm genişliğinde, zaman zaman morumsu ve kirpiklidir. Dişi çiçekler 1 sıralı, tüpsü, 4,5 ila 6,5 mm uzunluğundadır. Disk çiçekleri 5 ila 7 mm uzunluğundadır. Kapçık 2 mm uzunluğunda, tepede seyrek havlıdır. Sorguç kahverengimsi, 6 ila 7 mm uzunluğunda, tabanda kaynaşıktır.

Gözlem

Kayalık yamaçlar ve yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Gölge andızotu.

Çiçek zamanı

Temmuz-Eylül ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins uğruna doğu ile batı arasındaki ilk çok uluslu savaşın yapıldığı Hellen’in (Ἑλένη) adını taşımaktadır. Plinius, çiçeğin Hellen’in gözyaşlarının toprağa düştüğü yerden çıktığını ifade etmektedir. Hellen’in efsanevi güzelliğinden kinaye, bitkiden elde edilen krem, Roma’da gençleştirici ve güzelleştirici olarak kullanılmıştır. Tür adı Antik Yunanca “pire kovucu” anlamına gelir. İlk defa Aristo tarafından kullanılmıştır. Pireleri kovduğuna inanılmasına atıftır.

Hellen, antik çağ yazınının en popüler karakterlerinden biridir. Homeros’un İliada ve Odysseia adlı eserleri dışında, Aristofanes, Marcus Tullius Cicero, Publius Vergilius Maro, Euripides, vb. antik çağ yazarı Hellen ve onun etrafında şekillenen efsane hakkında yazmıştır. Buna göre, Sparta Kralı Menalaos’un karısı olan Hellen ile Troia kralı Priam’ın oğlu Paris birbirlerine âşık olurlar ve gizlice Troia şehrine kaçarlar. Bu durum üzerine Menalaos’un abisi Agamemnon önderliğindeki Aka ittifakı Troia şehrine saldırır ve on yıl süren savaş sonunda şehri ele geçirerek tahrip ederler. Hellen, Menalaos ile Sparta’ya geri dönmek zorunda kalır. Sağ kalan Troialılar ise denizi geçerek İtalya yarımadasına geçerler, bu kafilenin torunları Roma Krallığını kurarlar.

Geleneksel tıp

Sıraca önleyici, adet akışı teşvik edici ve yara iyileştiricidir. Morluklar, yırtıklar, iç yaralar için kaynatılarak kullanılır. Kaşıntılı cildi tedavi etmek için haricen uygulanır.

İbn-i Sînâ: Sara vakalarında etkilidir. Çocuklarda görülen ağızdan salya akmasını kesmek için kullanılır.

Biliyor musunuz?

Yapraklar yakılarak böcek ilacı ve parazit öldürücü olarak, özellikle de pirelere karşı kullanılmaktadır. Hatta bitkinin kokusu bile pire kovucudur. Kök yakıldığında kullanışlı bir oda kokusu olur. Baküs’e adanmış bir bitkidir.

Fotoğrafları

Literatür

Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis 7(1): 283. 1838. DC.

Bir Yorum Yazın