İçeriğe geç

Inula britannica (Çayır andızı)

Çayır andızı


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiAvrupa-Sibirya elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Andızotu › Çayır andızı

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

75 cm büyüyebilir. Gövde ince tüylüdür. Yapraklar mızrak biçimlidir ve 5 cm kadar uzayabilirler. Birden fazla çiçek başı üretir ve hepsi de uzun saplıdır. Her bir çiçek başı 50 ila 150 arası sarı dilsi çiçek ve 100 ila 250 arası sarı diski çiçeği barındırır. Tohumlar Ağustos ve Ekim aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. -15 dereceye kadar dayanıklıdır.

Gözlem

Sulak alanların civarında görülür. Derince ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Çayır andızı.

Çiçek zamanı

Nisan-Ekim ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins uğruna doğu ile batı arasındaki ilk çok uluslu savaşın yapıldığı Hellen’in (Ἑλένη) adını taşımaktadır. Plinius, çiçeğin Hellen’in gözyaşlarının toprağa düştüğü yerden çıktığını ifade etmektedir. Hellen’in efsanevi güzelliğinden kinaye, bitkiden elde edilen krem, Roma’da gençleştirici ve güzelleştirici olarak kullanılmıştır. Hellen, antik çağ yazınının en popüler karakterlerinden biridir. Homeros’un İliada ve Odysseia adlı eserleri dışında, Aristofanes, Marcus Tullius Cicero, Publius Vergilius Maro, Euripides, vb. antik çağ yazarı Hellen ve onun etrafında şekillenen efsane hakkında yazmıştır. Buna göre, Sparta Kralı Menalaos’un karısı olan Hellen ile Troia kralı Priam’ın oğlu Paris birbirlerine âşık olurlar ve gizlice Troia şehrine kaçarlar. Bu durum üzerine Menalaos’un abisi Agamemnon önderliğindeki Aka ittifakı Troia şehrine saldırır ve on yıl süren savaş sonunda şehri ele geçirerek tahrip ederler. Hellen, Menalaos ile Sparta’ya geri dönmek zorunda kalır. Sağ kalan Troialılar ise denizi geçerek İtalya yarımadasına geçerler, bu kafilenin torunları Roma Krallığını kurarlar.

Tür adı Latince “Britanya” anlamına gelir. Özgün tanımda “Habitat in Lusatia, Bavaria, Scania” ifadesinde anılan bölgelerin tamamı orta Avrupa’dır ve Britonların, Britanyaya Avrupa’dan göç ettiğine inanılmaktadır. Germenler üzerine sefere çıkan Germanicus Julius Caesar Claudianus ordugahını Ren nehrinin kenarına kurmuştur ve bölgedeki tek tatlı su hemen deniz kenarında olan bir kaynaktan sağlanmaktadır. Ancak bu su zamanla diş kaybına ve eklem ağrılarına neden oluyordu. Bunun çaresi ise “britannica” adı verilen bir bitkide bulundu, bu bitki sinüs ve ağız yaralarına faydalı olmakla birlikte ayrıca yılan ısırıklarına karşı da kullanılıyordu. Romalılar bu bilgiyi Frisii olarak bilinen bir Alman kabilesinden öğrenmiştir. Plinius bitkinin adının britannica olmasının şaşırtıcı olduğunu kaydeder. Munting ve Poinsinet’e göre bitkinin adı “brita” (kıran) ve “tanu” (diş) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur ve bitki dişleri güçlendiricidir. Lipsius’a göre bitkinin adının Britanya ile ilgisi yoktur, bitki adını bataklık Bretaasche bölgesinden almaktadır.

Geleneksel tıp

Geleneksel tıpta balgam söktürücü olarak kullanılır. Yaprakları yara iyileştirici ve cerahati dağıtıcıdır. Çiçekleri antibakteriyel, gaz giderici, safra salgısı arttırıcı, müshil, temizleyici, idrar ve balgam söktürücü, müshil, mide ağrısı giderici ve toniktir. Bulantı, kusma ve hıçkırık tedavisinde dahili olarak kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 882. 1753. L.

Bir Yorum Yazın