Impatiens walleriana (Camgüzeli)

derleyen:

Özet

Impatiens walleriana (Camgüzeli) çiçekçilik ile bahçecilik endüstrileri tarafından cinsinin en çok yetiştirilen bitkisidir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Ericales

Funda takımı

Balsaminaceae

Kınaçiçeğigiller

Impatiens

Camgüzeli

Tanımı

Impatiens walleriana (Camgüzeli) görece sukulent, 30 ila 70 cm boylanabilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde basit ya da dallı, çıplak, yeşil ya da kırmızımsı bezeli, zaman zaman en alttaki düğümden köklenici olup bitki sıklıkla düz tepeli ya da yuvarlak form oluşturur. Yapraklar sarmal dizilişlidir. Yaprak sapı 3 ila 6 cm uzunluğundadır. Yaprak ayası genişçe eliptik ya da yumurtamsı ila dikdörtgensi-eliptik ya da dikdörtgensi-yumurtamsı, 4 ila 13 cm uzunluğunda, 2,5 ila 5,5 cm genişliğinde, sıklıkla kırmızımsı bezeli, tabanı kamamsı, ucu sivri ya da sipsivri ve kenarları dişlidir.

Çiçekler koltuklarda talkım halinde, genellikle 2 ila 3 çiçeklidir. Çiçek rengi hayli değişen olup turuncu, kırmızı pembe, leylak, mor ve beyaz formları görülebilir. Çanak yapraklar sıklıkla beyazımsı ya da yeşilimsi beyaz renklidir. Çiçek kurulu sapı 3 ila 5 cm uzunluğunda, çıplak ya da hafifçe havlıdır. Bırahte genellikle en azından iki adet, şeritsi-mızraksı ya da bizsi ve sivri uçludur. Meyve mekiksi, 1,5 ila 2 cm uzunluğunda, 4 ila 6 mm genişliğinde ve çıplaktır.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak tropikal Afrika’da yayılış gösterir ancak süs bitkisi değeri nedeniyle özellikle tropik kuşakta doğallaşmıştır. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Bahçe, yol kenarı ve mezarlıklarda görülen bitki umumiyetle ağustos ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adı

Dilimizde cam güzeli adı ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Latince sabırsız anlamına gelir. Meyvelerin ufak bir dokunuşla dağılarak açılmasına atıftır. Tür, 1833–1896 yılları arasında yaşamış Britanyalı misyoner Horace Waller‘a adanmıştır. Bitkiyi ilk defa o toplamıştır.

Gıda

Çiçekler besleyici ve aromatik olup tüketilmektedir. Ayrıca yaprakları salatalarda kullanılmaktadır.

Tıp

Kurutularak dövülen yaprak ve kökleri birlikte kürtaj amaçlı kullanılmıştır. Köklerine saç güçlendirici olarak başvurulmuştur. Elde edilen çay antidepresan ve sakinleştirici olarak içilmiştir. Yaprakları su çiçeği ve ateş tedavisi için buhar banyosuna eklenmiştir. Çiçekleri yara iyileştiricidir. Kökün pişirilmesiyle elde edilen ve salep adı verilen preparat, rahatlatıcı ve sakinleştirici etkisinden dolayı mide-bağırsak rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılmıştır.

Fotoğrafları