Coğrafi dağılım.
Cins Avrasya, Afrika ve Amerika kıtalarına özgüdür. Ancak çok sayıda istilacı potansiyeli yüksek türü barındırması nedeniyle hem cins hem de tür bazında çok daha geniş bir coğrafyaya dağılmıştır.
Kalıtım yasasının kurucusu Gregor Mendel, bezelyelerle yaptığı ve genetik bilimini doğuran deneyleri bitirdikten sonra, teorilerini kanıtlamak için Hieracium cinsini seçmiştir. Ancak bezelyelerdeki baskın/çekinik gen kuralları bu cinste çalışmadı. Mendel deneylerini bıraktı ve yazdığı makaleler 30 yıl boyunca yayımlanmadı. Mendel yasalarının çalışmama nedeni ise cinsin apomiktik olmasıdır.
Bazı türleri idrar söktürücü, cilt, mide ve bağırsak hastalıkları, solunum ve damar rahatsızlıkları, yara iyileştirici, antiseptik, anti-diyabetik, ateş düşürücü ve detoksifiye edici olarak kullanılmıştır.
Hieracium cinsine bağlanan taksonların çoğu apomiktiktir, yani eşeysiz olarak tohum üretebilirler. Bu üreme türü de sıklıkla popülasyon ve bölgesel düzeylerde morfolojik değişkenlerin devam etmesine neden olur. Halihazırda hayli kalabalık olan cinse bağlı türlerin sadece çıplak gözle değil, bilimsel düzeyde de tanımlanması ve sınıflandırılması güçtür.
Cins adı Antik Yunanca şahin anlamına gelir. Bitki ile beslenen şahinlerin görme yeteneklerini bitkiden aldıklarına inanılmasına atıfta bulunur. Plinius şöyle der: “Bu bitki hieracion olarak bilinir. Çünkü şahinler görüşlerini keskinleştirmek için bitkinin suyunu gözlerine serperler”.
Hieracium (Şahinotu) genellikle 20 ila 150 cm büyüyebilen, kazık köklü ve çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Gövde dik, genellikle tek, zaman zaman birkaç adet ve her biri tek ya da çok sayıda çiçek başlıdır. Taban yaprakları varsa rozet halinde ve zaman zaman çiçeklenme zamanı kurumuş haldedir.
Gövde yaprakları ya hiç yok ya da çok sayıdadır. Tamamının kenarları düz ya da dişlidir. İnvolukrum çansı ila silindirik ya da yarı küresel ve 3 ila 9 mm çapındadır. Filariler 2 sıra halinde 5 ila 21 adet, mızraksı ila şeritsi ve uçları küt ila sivri ya da sipsivridir. Çiçek tablası düz, çukurlu ve çıplaktır.
Çiçekçikler 6 ila 150 adet olup taç genellikle sarı, bazen beyaz renkli, zaman zaman da kırmızı bezelidir. Kapçık genellikle kırmızı-kahverengi ya da siyah renkli, çoğunlukla sütunsu ya da prizmatik ve kabarık çizgiler genelde 10 adettir. Sorguç kalıcı, 20 ila 80 adet ve beyaz renklidir.
Kocaeli’ndeki türler
Hieracium pannosum subsp. bornmuelleri (Pala şahinotu) yüksek rakımlardaki yamaçlarda görülen endemi…
Read More
Hieracium racemosum (Gül şahinotu) genellikle orman sınırlarında görülen ve yaz ortasından güz başın…
Read More
Hieracium sabaudum (Kaba şahinotu) genelde ormanlık alanların sınırlarında görülen ve yaz ortasından…
Read More