İçeriğe geç

Herniaria glabra (Atyaran)

Atyaran


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Karanfil takımı › Karanfilgiller › Atyaran › Atyaran

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa, Asya ve kuzey Afrika’da yayılış gösterir. Kuzey Amerika kıtasında da doğallaşmıştır.

Genel bilgiler

5 cm kadar büyür. Tohumlar Ağustos ayında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. Güneşli bölgeleri tercih etse de kısmi gölgeyi de tolere eder. Çiçekler çok küçüktür ve neredeyse yapraklarla aynı renktedirler. Parlak yeşil renkli yapraklar kış aylarında bronz rengine döner. Aşırı nem bitkiyi rahatsız eder. Yaprakları misk kokuludur. Kökler daima yatay olarak büyür ve böylece bitkiyi 3 cmlik bir genişliğe ulaştırabilirler. Zarsı yapraklar eliptik ya da ovaldir. Güneşli bölgeleri ve kuru ya da nemli toprakları tercih eder. Kuraklığa dayanıklıdır.

Gözlem

Kayalık bölgeler, yol kenarı ve makiliklerde görülür. Gebze ve Başiskele ilçelerinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir. Görseller Krzysztof Ziarnek’in izni ile kullanılmıştır.

Yaygın adları

Yeşil halı, Atyaran.

Çiçek zamanı

Mayıs-Ağustos ayları.

Yükseklik

1200-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “fıtık” anlamına gelir. Cinse bağlı bazı türlerin geleneksel olarak fıtık tedavisinde kullanılmasına işaret eder. Türkçe yaygın adı olan “atyaran” ile ilgili detaya ulaşamadık. Türkçe Bitki Adları Listesi’nde Herniaria cinsi altında “deli yaran”, “ulu yaran”, “şark yaranı” gibi isimler mevcut ve bu durumda Türkçe “yarmak” kelimesi kastediliyor gibi gözüküyor. Kelime Arapçadaki “اطيار” (atyaran) kelimesi ile ilintili olabilir. Bitkilerin etyaran da olarak bilinen dolama vakalarında kullanılmış olması da olasıdır ancak bu durumda takip eden sayfalardaki bitkilerin adlarının “kabayaran” ve “deliyaran” olması mantıksız olacaktır. Aynı listede Paronychia cinsi için de “etyaran” ismi önerilmiş. Atyaran ve Etyaran isimleri aynı kökene bağlı gibi. Tür adı Latince “tüysüz” anlamına gelir. Türün cins içinde ayırt edici özelliği olarak tüysüz yapısına işaret eder.

Geleneksel tıp

Çiçekli iken büzücü, balgam söktürücü ve diüretiktir. Mesane ve böbrek sorunlarında etkilidir. Fıtık tedavisinde kullanılır. Haricen ülser tedavisinde kullanılır.

Dioscorides: “Epipaktis” ve “elleborine” olarak bilinen (Bu iki kelime de bindallı olarak bilinen (Epipactis helleborine) orkide türünün bilimsel adıdır), minik bir çalıdır ve ufak yaprakları vardır. Zehirlenme vakalarında ve karaciğer rahatsızlıklarında kullanılır.

Birûni: Karaciğer ağrılarına iyi gelir. Safrayı temizler.

Biliyor musunuz?

Yer örtücü bitki olarak yoğun bir biçimde ticareti yapılmaktadır. Bitkinin özü el temizlemek için ve cildi yumuşak ile esnek hale getirmek için kullanılır. Yaprakları misk kokusuna sahiptir.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 218. 1753. L.

Bir Yorum Yazın