Heliotropium arborescens (Yalancı vanilya)

Tanımı

Genellikle 70 cm boy ve 40 cm genişliğe ulaşabilir. Çalımsı ve her dem yeşildir. Gövde dik ya da tabandan dallıdır. Genç sürgünler yumuşak ve havlı iken zamanla odunlaşmaktadır. Yapraklar almaşlı dizilişli ve 2 ila 6 cm uzunluğunda saplıdır. Aya geniş biçimde yumurtamsı ila eliptik ya da dikdörtgensi yumurtamsı, 6 ila 15 cm uzunluğunda ve 4 ila 10 cm genişliğindedir. Ucu sivri ya da sipsivri ve tabanı yuvarlak ya da yüreksidir. Çiçekler vanilya kokulu, parlak mor renkli ve küme halindedir. Çanak 5 parçalı, lobları mızraksı ve tüylüdür. Taç yapraklar kaynaşık, taç tüpü kısa ve ağız kısmı geniştir. Ercikler 5 adet olup taç tüpüne kaynaşıktır. Meyve tek tohumlu 4 fındıkçıktan oluşan şizokarp yapıdadır. Tohumlar küçük, sert kabuklu ve kahverengidir. Bitkiden ateş düşürücü çay elde edilmiştir. Tohumları zehirlidir. Bitkinin tamamı insanlar ve otçul hayvanlar için zehirlidir. Dilimizde yalancı vanilya adıyla bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak güney Amerika’da yayılış gösterir ancak günümüzde süs bitkisi değeri nedeniyle dünyanın başka bölgelerinde de yetiştirilmektedir. Bahçe ve mezarlıklarda görülen bitki umumiyetle eylül ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca güneşe dönük anlamına gelir. Bitkilerin çiçeklerini güneşe çevirdiğine dair eski bir inanışa atıftır. Bir su perisi olan Clytie, güneş tanrısı Helios’a aşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır. Istırap içindeki peri çiçeğe dönüşür ancak çiçek hali ile bile sürekli güneşe bakar. İbn-i Şerîf’e göre bitkinin adı, İran kaynaklıdır. Bambul denen kişiler İran’da ellerinde ustura ve yalınayak gezer dilenirmiş. Zaman zaman ustura ile kendilerini derince keser, akşam da bu ot ile yaralarını iyileştirirlermiş. Bambul kelimesi dilimizde ayrıca, tarım zararlısı olan Anisoplia austriaca’nın adıdır. Epitet Latince ağaçsı anlamına gelir. Türün gövde yapısına işaret eder. Özgün tanımda bu “caule arborescente” olarak belirtilmiştir.