İçeriğe geç

Helianthus annuus (Ayçiçeği)

Ayçiçeği


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, Boya bitkisi, Asgari endişe (LC), Neofit bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Ayçiçeği › Ay çiçeği

Dağılımı

Bitki doğal olarak Amerika’da yayılış gösterir ancak mutfak değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir.

Genel bilgiler

1 ila 3 metre büyüyebilir. Gövde dik ve tüylüdür. Yapraklar geniş, yumurtamsı ila yüreksi, tırtıklı, kaba ve genellikle almaşlı dizilişlidir. Çiçek başları genellikle tektir. Çok sayıda beş taç yapraklı çiçek görülür. Disk çiçekler spiral biçimde dizilmiştir. Çiçekler erseliktir. Kapçıklar iri ve çeşitli renklerdedir. Tohumlar bahar aylarında doğrudan dışarı ekilebilir.

Gözlem

Bahçeler, tarlalar ve bazen kaçak olarak yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Günebakan, Ayçiçeği.

Çiçek zamanı

Haziran-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1000 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “güneş çiçeği” anlamına gelir. Çiçeklerin güneşi andırmasına işaret eder. Dilimizdeki yaygın adı olan “ayçiçeği” ile büyük ihtimalle dünyanın uydusu olan ay kastedilmiyor. Bitkiler Türkiye’nin bazı yörelerinde “günebakan” ve “günçiçeği” olarak bilinir. Olasılık şudur: Yuvarlak anlamına gelen aya kelimesi ile oluşturulan “ayaçiçeği” terkibi zamanla ayçiçeği haline gelmiştir. Yahut “aygün çiçeği”, zamanla “ayçiçeği” haline gelmiştir. Tür adı Latince “tek yıllık” anlamına gelir. Çok yıllık olan Helianthus tuberosus’tan ayırt etmek için tercih edilmiştir. İkili adlandırma öncesi adı “Helianthus radice annua”dır.

Mutfak

Tohumları yenebilir ve bunlardan yağ elde edilir. Tohumlar çeşitli hamur işlerine eklenir. Çimlenmiş tohumlar yoğurt mayalamak için kullanılır. Tohumları kavrularak kahve ikamesi olarak kullanılır.

Geleneksel tıp

Yapraklarından yapılan çay büzücü, idrar söktürücü ve balgam söktürücüdür. Yüksek ateş tedavisinde kullanılır. Çiçekler ve tohumlar ateş düşürücüdür. Çiçeklerinden elde edilen çay sıtma akciğer sorunlarında kullanılır. Romatizma vakalarında kökleri kaynatılarak kullanılır.

Biliyor musunuz?

Yapraklar lapa haline getirilerek örümcek ve yılan sokmalarına karşı kullanılır. Yağı sabun ve mum yapımında kullanılır. İç kabuktan kağıt elde edilir. Kurumuş gövdeler hayli yanıcıdır ve külleri potasyum açısından zengindir. Bu ayrıca çıra ikamesi olarak da kullanılır. Çiçeklerinden sarı, tohumlarından mor boya elde edilir.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 904–905. 1753. L.

Bir Yorum Yazın