Gypsophila vaccaria (Ekin ebesi)

Tanımı

Halihazırda Türkçe kaynaklarda Vaccaria hispanica adı ile geçmekte olan tek yıllık bir bitkidir. Gövde gri yeşil renkli, çıplak, üst bölümde dallı, dik ve genellikle 15 ila 60 cm uzunluğundadır. Yapraklar 3 ila 9 cm uzunluğunda, 1,5 ila 4 cm genişliğinde, sivri uçlu, yüreksi mızraksı ve en alttaki zaman zaman saplı iken geri kalanı sapsızdır. Bırahte mızraksı ve orta damarı yeşil renklidir. Çiçek durumu genişçe dallı ve 16 ila 50 adet çiçeklidir. Çanak yeşil renkli, beş köşeli ve 10 ila 15 mm uzunluğundadır. Çanak dişleri üçgensi ve kuruzarsı kenarlı iken meyve zamanı küreseldir. Taç yapraklar pembe renkli, derin girintili ve 14 ila 23 mm uzunluğundadır. Ercik içkindir. Kapsül 8 ila 10 mm uzunluğunda ve neredeyse küreseldir. Tohum kırmızı kahverengi, 2 mm uzunluğunda ve taneciklidir. Dilimizde ekin ebesi adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzası ile Hindistan arasındaki bölgede yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Çayır, tarla, sulak alanların civarı ve tahrip edilmiş arazilerde görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca alçı seven anlamına gelmekte ve cinse bağlı türlerin alçı zengini topraklarda yetişmesine dikkat çekmektedir. Epitet ise Latince sığırla ilgili demektir. Bu bağlamda türün hayvan yemi değerine işaret etmektedir.

Kullanımı

Yaprakları çeşni olarak kullanılmıştır. Tohum nişasta, protein ve yağ içermektedir. Tohumları ve diğer parçaları saponin içermektedir. Âdet şikâyetleri ile emzirmeyi teşvik etmek, kan dolaşımını arttırmak ve şişlikleri hafifletmek için kullanılmıştır. Tohum sakinleştirici, cerahat dağıtıcı, idrar ve âdet söktürücü, süt arttırıcı, kanama durdurucu ve yara iyileştiricidir. Kaynatılarak cilt sorunları, meme tümörleri, âdet şikâyetleri, emzirme sorunları ve güç doğurma hallerinde başvurulmuştur. Usaresi ateş düşürücü ve tonik etkilidir. Haricen kaşıntılı bölgelere sürülmektedir.