İçeriğe geç

Galium aparine (Çobansüzgeci)

Çobansüzgeci


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiBoya bitkisi.

Dolaşım

Bitkiler › Gentiyan takımı › Kökboyagiller › Yapışkanotu › Çobansüzgeci

Dağılımı

Doğal olarak Asya, kuzey Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Küçük kancalı tüyleri sayesinde, gövde ve dalları ile diğer bitkilere sarılarak uzar. Gövde köşeli ya da kare biçimlidir. Yapraklar basit, dar ters mızraksı ya da şeritsidir, 6 ila 8 arası halkavi biçimde dizilidirler. Çiçekler küçük, yıldız biçimli, beyaz ila yeşil arası renklerdedir. Bunlar yaprak koltukları üzerinde, iki ya da üç tanesi grup halinde kümelenir. Küre biçimli meyvelerin dikenli kabukları vardır, bunlar bir ila üç arası tohum barındırır, kancalı tüyleri olan meyveler bu sayede kolayca yayılır. Tohumlar ağustos ve eylül aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. Tohumlar olgunlaştığında doğrudan dışarı ekilebilir.

Gözlem

Çayır, tarla ve yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Yoğurt otu, Çobansüzgeci, Yapışkanotu.

Çiçek zamanı

Nisan-Temmuz ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “süt” anlamına gelir. Galium verum‘un çiçekleri peynir yapımında kullanılmıştır ve muhtemelen atıf bunadır. Tür adı Antik Yunanca “ele geçiren” anlamına gelir. Muhtemelen bitkilerin yanından geçen canlılara tutunmasına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Aparine foliis lanceolatis”tir.

Mutfak

Yaprak ve gövdeleri meyveler görünmeden hemen önce toplanırsa pişirilerek tüketilebilir. Sebze içerikli çorbalara eklenir. Meyveleri kurutulup öğütüldükten sonra kahve olarak tüketilir. Bitki kurulduktan sonra demlenerek çay olarak içilir.

Geleneksel tıp

Geleneksel olarak çeşitli cilt hastalıkları, hafif yaralar ve yanıkların tedavisinde kullanılmıştır. Zehirli ısırıkları ve sokmaları hafifletebilir. İdrar söktürücü etkisi vardır. Kökü hariç, değiştirici, iltihap giderici, iştah açıcı, büzücü, temizleyici, terletici, ateş düşürücü, tonik ve yara iyileştiricidir. Kaynatılarak uykusuzluk sorunlarında kullanılır.

Dioscorides: Çobanlar sütte bulunan kılları ayıklamak için bitkiyi süzgeç olarak kullanır. Tohum, sap ve yapraklarının suyu örümcek ve yılan ısırması vakalarında etkilidir. Kulağa damlatıldığında kulak ağrısını geçirir. Guatra faydalıdır.

Plinius: “İnsan seven” denir çünkü kolayca giysilere yapışır. Bitkiden elde edilen taç baş ağrısını giderir. Tohumları yılan zehrini etkisiz hale getirmek için kullanılır. Bu ayrıca Phalangium ısırmalarına karşı da etkilidir. Yaprakları yaralarda kanamayı durdurmak için kullanılır. Suyu kulaklara damlatılır.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Kökünden kırmızı bir boya elde edilir. Yaprakları kurutularak yastıkların içine konur. Bitki kurutularak çıra ikamesi olarak kullanılır. Eldeki katranı çıkarmak için ovuşturulur.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 108. 1753. L.

Bir Yorum Yazın