İçeriğe geç

Galatella linosyris (Çalı galeteli)

Çalı galeteli


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiAvrupa-Sibirya elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Galatel › Çalı galateli

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

10 ila 50 cm büyüyebilir. Yapraklar şeritsi mızraksı ila ters mızraksı, tüysüz, kenarlı sivilceli, üst yüzeyde salgılı çillidir. Taban yaprakları çiçeklenme zamanından önce solar. Orta yapraklar 10 ila 50 mm uzunluğunda ve 1 ila 3 mm genişliğinde, üst bölümdekiler 3 ila 10 mm uzunluğunda ve 1 mm genişliğindedir. Çiçek başları 3 ila 10 arası yalancı şemsiye halinde ve nadiren tektir. İnvolukrum 1 cm genişliğinde, filariler dikdörtgensi mızraksı, tepede sipsivridir. Taç 6,5 ila 8 mm uzunluğunda, loblar eliptik mızraksıdır. Kapçık 3 ila 4 mm uzunluğundadır. Sorguç 5 ila 6 mm uzunluğundadır.

Gözlem

Çalılık ve yamaçlarda görülür. İzmit, Kandıra ve  Gebze ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Çalı galeteli.

Çiçek zamanı

Eylül-Kasım ayları.

Yükseklik

0-700 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “Galatae’ya” anlamına gelir. Mitolojide Acis’in, Tepegöz Polyphemus tarafından kıskançlık nedeniyle öldürülen sevgilisi. Acis, öldürülen sevgilisini bir nehir ruhuna dönüştürmüştür. Acis ise Avrupa ve kuzey Afrika’ya özgü başka bir soğanlı bir bitki cinsine adını vermiştir. Cinsin Türkçe adı olan “galetel” bilimsel adından üretilmiş gibi gözükmektedir. Ortaçağ Türkçe metinlerinde bitki “altunbaş” olarak geçmektedir. Tür adı Antik Yunanca “sarı keten” anlamına gelir. Bitkinin Linum (keten) cinsi ile bir ilgisi yoktur ancak görünen o ki renk ve görünüm bağıntısı kurulmuştur. Diğer bağıntı olasılığı ise Linaria (nevruz otu) cinsidir. İkili adlandırma öncesi adı “Linaria, folioso capitula luteo, major”dur.

Geleneksel tıp

Dioscorides: Kökü zatürre ve karaciğer sorunlarında kullanılır. Ballı su ile birlikte rahimi temizlemek için kullanılır.

Plinius: Kökü akciğer ve karaciğer sorunlarında içilerek kullanılır. Rahim ağrılarına iyi gelir ve adet akışını teşvik eder.

Fotoğrafları

Literatür

Icon. Fl. Germ. Helv. 16: 8. [1853-1854]. (L.) Rchb.f.

Bir Yorum Yazın