İçeriğe geç

Fumaria officinalis (Şahtere)

Şahtere


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Düğünçiçeği takımı › Gelincikgiller › Şahtere › Şahtere

Dağılımı

Bitki doğal olarak batı Asya, kuzey Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

10 ila 50 cm büyüyebilir. 7 ila 9 mm uzunluğunda pembe çiçekleri olur. Bunlar iki dudaklı ve mahmuzludur. Taç açık mor ve siyah uçludur. Dört adet taç yaprak görülür. Çanak yaprak sayısı iki, ercik sayısı altıdır. Yapraklar mavimsi yeşil renkli, almaşlı dizilişli ve saplıdır. Tohumlar haziran ve ağustos aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. Güneşli bölgeleri ve nemli geçirgen toprakları tercih eder.

Gözlem

Tarlalar, yol kenarı ve yamaçlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Şahtere. Farsça orijinli bir kelime, tam anlamıyla “şah sebzesi” anlamına gelir.

Çiçek zamanı

Nisan-Haziran ayları.

Yükseklik

0-700 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “duman” anlamına gelir. Cinsin çiçeklerin yarı saydam renklenmesine atıftır. Özellikle sabah saatlerinde toprağın üzerinden duman çıkıyormuş görünümü sergilerler. Ayrıca cinse bağlı Fumaria officinalis’in dumanı çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmıştır. Yine başka bir etimolojik bağıntı olarak, bitkilerin göze uygulandığında dumana maruz kalan gözlerde olduğu gibi gözlerin yaşarmasına neden olması gösterilebilir. Daha düşük bir ihtimal olsa da son olarak şu bilgiyi de verelim: Avrupa’da kahinler yer altı ruhlarını çağırmak için ateşe bitkinin saplarını atardı. Cinsin Türkçe adı olan “şahtere” Farsça orijinlidir ve “hükümdar teresi” (شاهترج) anlamına gelir. Bitki Arapça kaynaklarda zaman zaman “hükümdar baklası” (بقلة الملك) olarak anılır. Cinsin Türkçe adı ise “bey börkü” idi. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Türün geleneksel olarak tedavi amaçlı olarak kullanılmasına işaret eder.

Geleneksel tıp

Geleneksel olarak göz tedavisi ve cilt lekelerini geçirmek için kullanılırdı. Böbrek temizleyicidir. Spazm çözücü, müshil, safra söktürücü, terletici, idrar söktürücü ve tonik etkilidir. Migren ve hemoroit vakalarında başvurulmuştur.

Dioscorides: Suyu görüşü keskinleştirir ve gözyaşına neden olur. Kaşları uzatmak için kullanılır. Tüketilerek safralı idrarın atılmasını sağlar.

Razi: Saç ve sakalda görülen bitleri öldürmek ya da kaşıntıları gidermek için kullanılır. Lapa halinde diş etlerini güçlendirmek için başvurulur. Uyuz vakalarında kullanılır.

İbn-i Sînâ: Kan temizleyicidir. Kaşıntı ve uyuz vakalarında etkilidir. Diş etlerini güçlendirir. Mide ve karaciğere faydalıdır.

Galen: İdrar söktürücüdür. Mide üzerinde faydalıdır. Suyu gözyaşı akıtmak için kullanılır. Dumanı koklanarak lakrimal kanalın açılması için kullanılır.

Birunî: Balla birlikte alındığında müshil etkisi vardır.

Muyîddin Mehî: Uyuz vakalarında kullanılır.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 700. 1753. L.

Bir Yorum Yazın