İçeriğe geç

Fagopyrum esculentum (Kara buğday)

Karabuğday


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitkiBoya bitkisi, Neofit bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Karanfil takımı › Madımakgiller › Karabuğday › Kara buğday

Dağılımı

Bitki doğal olarak Uzakdoğu’da yayılış gösterir ancak hem arılar tarafından tercih edilmesi hem de mutfak değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir.

Genel bilgiler

20 ila 70 cm büyüyebilir. Alt yapraklar yüreksi ya da ok biçiminde ve saplıdır. Üst yapraklar sapsız ve ok biçimindedir. Yapraklar almaşlı dizilişli, düz, 1,7 ila 6,5 cm uzunluğundadır. Çiçekler iki formludur. Çiçek örtüsü beş lobludur ve 3 ila 5,5 mm uzunluğundadır. Taç soluk pembe ya da oldukça nadir olarak kırmızı ya da beyaz renklidir. Çiçekler altı erciğe sahiptir. Meyve pırlanta şeklinde ya da yuvarlaktır. Bu meyve 5 ila 7 mm uzunluğunda ve tek tohumludur. Güneşli bölgeleri ve kuru ya da nemli toprakları tercih eder. Kuraklığa dayanıklıdır. Tohumdan üretilir ve hızlı çimlenir. Rekabet gücü yüksektir.

Gözlem

Çayır, tarla ve yol kenarında görülür. Kartepe ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Karabuğday.

Çiçek zamanı

Haziran-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1000 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “kayın unu” anlamına gelir. Tohumların kayın tohumuna benzemesine işaret eder. Cinsin Türkçe adı olan “karabuğday”, Fagopyrum esculentum’un tohum rengine ve bu tohumların buğdayla benzer amaçlarla kullanılmasına işaret eder. Tür adı Latince “yemek için uygun” anlamına gelir. Tür mutfak değeri nedeniyle yaklaşık sekiz bin yıldır yetiştirilmektedir.

Tarihi

İlk olarak sekiz bin yıl önce Asya’da yetiştirilmiştir. Oradan Asya kıtasının büyük bölümüne yayılmıştır.

Mutfak

Yaprakları ıspanak gibi çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Tohumları çiğ ya da pişirilerek tüketilir. Özellikle Uzakdoğu’da erişte yapımında yaygın olarak kullanılır. Filizleri salatalara eklenir.

Geleneksel tıp

Çiçekli bitkilerin yaprakları ve sürgünleri buruk, büzücü ve kan damarlarını genişleticidir. Dahili olarak yüksek tansiyon, gut ve radyasyon hasarı tedavisinde kullanılır. Ihlamur (Tilia) ile birlikte retina kanaması vakalarında kullanılır. Tohumlarından lapa yapılarak süt arttırıcı olarak kullanılır.

Biliyor musunuz?

Erozyon kontrolünde kullanılır. Önemli bir yeşil gübre bitkisidir. Gövdesinden mavi, çiçeklerinden kahverengi boya elde edilir. Kümes ve büyükbaş hayvanlarına yem olarak verilir. Ayrık otu gibi bitkilerle mücadele etmek için kullanılır. Çiçekler, çeşitli tarım zararlısı böcekleri avlayan böcekleri de çeker.

Fotoğrafları

Literatür

Methodus Plantas Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi 290. 1794. Moench

Bir Yorum Yazın