Dorycnium pentaphyllum subsp. herbaceum (Zehirli yonca)

Zehirli yonca


Dolaşım

Bitkiler › Bakla takımı › Baklagiller › Kaplanotu › Zehirli yonca

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Türün bilimsel adı yakın zamanda Lotus dorycnium olmuştur. Alttür ise Lotus herbaceus. 5 ila 60 cm büyüyebilir. Yapraklarda eksen yoktur, yaprakçıklar 4 ila 20 mm uzunluğunda ve 1 ila 6 mm genişliğinde, dikdörtgensi ters yumurtamsı ila şeritsi ters mızraksı, tüylüdür. Çiçeklenme 15 ila 30 çiçeklidir, çiçek sapı 1 ila 6,5 cm uzunluğundadır. Çiçekler 3 ila 5 mm uzunluğunda, beyaz ve pembe ya da mor pençelidir. Sap 1 ila 2 mm. uzunluğunda, çoğunlukla çanak tüpüne eşit ya da ondan biraz daha kısadır. Çanak 2 ila 5 mm uzunluğundadır. Meyve 3 ila 5 mm uzunluğunda ve 1,5 ila 3 mm genişliğindedir. Tek tohum taşır.

Gözlem

Orman açıklıkları, yamaçlar ve çalılık alanlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Zehirli yonca.

Çiçek zamanı

Mayıs-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “mızrağa sürülen” anlamına gelir. İsim ilk defa Dioscorides tarafından kullanılmıştır ancak hangi bitki için kullandığı kesin değildir. Bu ifade, bitkinin özünün savaşlarda kullanıldığına işaret edebilir ancak bitki zehirli değildir. Beri taraftan cinsin bazı türleri ülkemizde “zehirli yonca” olarak bilinir, ancak neden “zehirli yonca” olarak bilindiklerini bulamadık. Dioscorides “aşırı tüketilirse öldürür” diyor ancak bu tek başına “zehirli” sıfatını karşılamaya yeter mi emin değiliz. Birçok bitkinin aşırı tüketimi zararlıdır.

Muhtemelen kastedilen bitki Solanaceae (patlıcangiller) ailesine bağlı zehirli bir bitkidir. Solanum nigrum ya da Solanum villosum gibi. Plinius; trychnon, halicacabum, callion gibi zehirli patlıcangiller üyelerini saydığı bölümde şöyle der: “Bu bitki “dorycnion” olarak bilinen bitki ile aynıdır. Her yerde görülür. Savaşçılar silahlarının ucunu onunla zehirlerler”.

Cinsin Türkçe resmî adı olan “kaplanotu” aynı zamanda papatyagillere bağlı Doronicum cinsinin de Türkçe resmî adıdır. Mükerrer bir kayıt… Doronicum cinsi ile kaplan bağıntısı açıktır ancak bu cins ile olan bağıntısını bulamadık. Tür adı Latince “Yunanistan” anlamına gelir. Türün yayılış bölgesine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Oriente in Graecia, Arabia” olarak belirtilmiştir. Tür adı Latince “beş yapraklı” anlamına gelir. Türün yaprak sayısına (her zaman böyle olmamakla birlikte) işaret eder. Alttür adı ise Latince “otsu” anlamına gelir ve alttürün çalı formunda olmadığına dikkat çeker.

Fotoğrafları

Literatür

Fl. France 5:135. 1899. (Vill.) Rouy

Bir Cevap Yazın