Dorycnium (Kaplanotu)


Dolaşım

BitkilerBakla takımıBaklagiller › Kaplanotu

Genel bilgiler

Çok yıllık otlar ve çalılardan oluşan bir cinstir. Yapraklar 5 ila 7 arası yaprakçıklıdır. Çiçek kurulu neredeyse başlı bir şemsiye, sapsız ya da saplıdır. Çanak çan biçimli ve beş eşit dişlidir. Taç beyaz, pembe ya da mor renklidir. Cins yakın zamanda Lotus cinsine çağrılmıştır, doğallıkla buradaki türler Lotus cinsi altında listelenecektir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “mızrağa sürülen” anlamına gelir. İsim ilk defa Dioscorides tarafından kullanılmıştır ancak hangi bitki için kullandığı kesin değildir. Bu ifade, bitkinin özünün savaşlarda kullanıldığına işaret edebilir ancak bitki zehirli değildir. Beri taraftan cinsin bazı türleri ülkemizde “zehirli yonca” olarak bilinir, ancak neden “zehirli yonca” olarak bilindiklerini bulamadık. Dioscorides “aşırı tüketilirse öldürür” diyor ancak bu tek başına “zehirli” sıfatını karşılamaya yeter mi emin değiliz. Birçok bitkinin aşırı tüketimi zararlıdır.

Muhtemelen kastedilen bitki Solanaceae (patlıcangiller) ailesine bağlı zehirli bir bitkidir. Solanum nigrum ya da Solanum villosum gibi. Plinius; trychnon, halicacabum, callion gibi zehirli patlıcangiller üyelerini saydığı bölümde şöyle der: “Bu bitki “dorycnion” olarak bilinen bitki ile aynıdır. Her yerde görülür. Savaşçılar silahlarının ucunu onunla zehirlerler”.

Cinsin Türkçe resmî adı olan “kaplanotu” aynı zamanda papatyagillere bağlı Doronicum cinsinin de Türkçe resmî adıdır. Mükerrer bir kayıt… Doronicum cinsi ile kaplan bağıntısı açıktır ancak bu cins ile olan bağıntısını bulamadık.

Literatür

The Gardeners Dictionary, fourth edition 1754. Mill.