İçeriğe geç

Dianthus andronakii (Yitik karanfil)


Anahtar kelimeler: Nadir bitki, Endemik.

Dolaşım

Bitkiler › Karanfil takımı › Karanfilgiller › Karanfil › Yitik karanfil

Dağılımı

Bitki doğal olarak sadece Türkiye’de yayılış gösterir.

Genel bilgiler

50 cm büyüyebilir. Gövde birkaç adet, tüysüz, silindirik ila dört açılı, dallıdır. Yapraklar şeritsi, 3 ila 5 cm uzunluğunda, 2 ila 3 mm genişliğinde, 5 ila 7 damarlıdır. Gövdenin tepesinde tek çiçek görülür. Çanak silindiriktir. Dianthus pallens ile yakın olduğu not edilmektedir. Georg Jurij Nikolaewitch Woronow’un bilimsel tanımı şöyledir: “Çok yıllık; gövde birkaç adet, 35 ila 53 cm uzunluğunda, çıplak, neredeyse silindirik ila dört köşeli, dallı; yapraklar şeritsi, 3 ila 5 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 mm genişliğinde, 5 ila 7 damarlı, hafifçe pürüzlü kenarlı, alt bölümü sürünücü, üst bölümü eğik yükselici, sivri, tabanda 3 mm uzunluğundaki kılıfa doğru kaynaşık; çiçekler gövde dalların ucunda tek; çanak silindirik, 23 ila 27 mm uzunluğunda ve 4,5 ila 5 mm genişliğinde, meyve zamanı 7 mm genişliğinde; dişler sivri, kirpikli kenarlı; ekçanak pulları 4 ila 6 adet, geniş yumurtamsı ya da ters yumurtamsı baklavamsı, 5 ila 6 mm uzunluğunda ve 3 ila 4 mm genişliğinde, küt ve hafifçe dışa yönelici, soluk sarı ila alt bölümde saman renkli, süt bölümde yeşil üçgensi benekli, taç yaprak ayası kirli saman renkli, altta koyu yeşil renkli, kamamsı ters yumurtamsı, 5 ila 6 mm uzunluğunda, tepede dişli, kapsül 18 mm uzunluğunda ve 6 mm kalınlığındadır. Temmuz. Kuru taşlı yamaçlar ve uçurum diplerindeki kayalıklarda. Çoruh Nehri, Artvin. Endemik. Çoruh geçidinde tanımlandı. Tip örneği Leningrad’da.”

Gözlem

Kayalıklar, yamaçlar ve çalılıklarda görülür. Oldukça nadir bir türdür. Gebze ilçesinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir. Tür Doğu Karadeniz’e özgüdür ve Kocaeli kaydı bu nedenle bir parça şüphelidir. Türe ait şimdiye kadar herhangi bir görsele rastlamadık. Raporda bildirilen bölgede yaptığımız arazi çalışmalarında da türe rastlayamadık.

Yaygın adları

Yitik karanfil.

Çiçek zamanı

Haziran-Ağustos ayları.

Yükseklik

100-1000 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “tanrının çiçeği” anlamına gelir, ilk defa Theophrastus tarafından (diosanthos / διόσανθος) kullanılmıştır. Cins Antik Yunan tanrısı Zeus’a adanmıştır. Tür adı Latince “W. Andronaki’ye” anlamına gelir. 1908 yılında özellikle Doğu Karadeniz bölgesinden bitki toplayan Rus bitki bilimci Andronaki ile ilgili detaylı bilgiye ulaşamadık.

Dianthus, adını tanrı Jüpiter’den almaktadır ve Yunanca Tanrı’nın çiçeği anlamına gelmektedir. Jüpiter, Hellen mitolojisindeki Zeus’un karşılığıdır. Cennetin ve yeryüzünün efendisi olarak kabul edilen Jüpiter; tanrıların ve insanların babası, hayatın efendisi, doğa kanunlarının kişiselleştiği varlık ve hava olaylarının tanrısıdır. Zeus ile Jüpiter arasındaki en önemli fark; Zeus’un zaman zaman insanların arasında tebdil-i kıyafet dolaşmasına rağmen, Jüpiter’in hiçbir zaman yeryüzüne inmemesidir. Roma Uygarlığı’nda karanfil, Jüpiter’in bitkisi olarak kabul edilirdi ve en erken dönemde yapılan taçlar, karanfil çiçeklerinden oluşurdu.

Literatür

Flora URSS 6: 841 1936. Woronow ex Schischk.

Bir Yorum Yazın