İçeriğe geç

Cynodon dactylon (Ayrık otu)

Ayrık otu


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Buğday takımı › Buğdaygiller › Köpekdişi › Ayrık otu

Dağılımı

Bitki doğal olarak kuzey yarımkürede yayılış gösterir.

Genel bilgiler

30 cm büyüyebilir. Rizomlar yayılıcı, tüysüz, saman sarısı ve boğumlarda köklenir. Gövde dik ya da yükselici, tabanda dirsekli, pürüzsüz ve tüysüzdür. Yaprak ayası şeritsi mızraksı, 6 cm uzunluğunda, sivri ve kenarları pürüzlüdür. Başak 2 ila 4 arası sayıda, 3 ila 7 cm uzunluğunda ve tüysüzdür. Başakçık 2 ila 2,5 mm uzunluğunda, oldukça kısa saplı, soluk yeşil ya da mor bezelidir. Dış kavuz şeritsi mızraksı ve 1 ila 2 mm uzunluğundadır.

Gözlem

Yamaçlar, dere kenarı, tarlalar, yol kenarı ve tahrip edilmiş arazilerde görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Köpek dişi ayrığı, Beygirotu, Ayrık otu.

Çiçek zamanı

Nisan-Eylül ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “köpek dişi” anlamına gelir. Cinsin rizom ve filizleri üzerindeki sivri yapılarına işaret eder. Tür adı Antik Yunanca “parmak gibi” anlamına gelir. Türün çiçek kurulu yapısına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Gramen dactylon, folio arundinaceo, majus aculeatum”dur.

Geleneksel tıp

Bitkinin tamamı ve ayrıca üst bölümleri kaynatılarak hemoroit, diyabet, astım, bronşit, öksürük, karın ağrısı, böbrek taşı ve kumu vakalarında kullanılır. Bitki; değiştirici, antiseptik, iştah açıcı, büzücü, yatıştırıcı, arındırıcı, idrar söktürücü, yumuşatıcı, terletici ve yara iyileştiricidir. Kökü kaynatılarak kanamayı durdurmak için kullanılır. Suyu büzücüdür ve yara ile kesiklere uygulanır. Dahili olarak kronik ishal ve dizanteri tedavisinde kullanılır. Yaprak suyu histeri, epilepsi ve cinnet tedavisinde kullanılmıştır. Karanfil (Syzygium aromaticum) ile birlikte parazit düşürücü olarak kullanılır.

Galen: Sarhoşluk halinde idrara çıkmayı sağlar. Köpekler midelerini temizlemek için bu bitkiyi tüketir.

Dioscorides: Sığırları beslemek için kullanılır. Kökü yara iyileştiricidir. Kaynatılarak karın ağrısı, ağrılı idrar ve idrar yolları taşları vakalarında kullanılır.

Plinius: Çiçek kurulları nedeniyle parmak olarak bilinir. Bu çiçekler birleştirilerek burun deliklerine sokularak geri çekildiğinde burun kanamasını durdurucudur. Köpekler iştah açıcı olarak bu bitkiyi tüketir. Yine köpekler zehrili hayvanlar tarafından ısırıldıklarında bir bitkiyle kendilerini tedavi ederler ancak bunun aynı bitki olup olmadığını bilmiyorum.

İbn-i Sînâ: Tohumları idrar söktürücüdür. Kanamalı yaralarda etkilidir.

Birûni: Bitki ile ilgili bir hadis olduğunu belirtir. Bu hadisin “Bir inananın örneği yeşil bir arazidir, rüzgarın kökünden söktükleri ise erzeh (inançsızlık)’dir.” Erzeh, bitkinin adıdır ve Birûni’ye göre “küçük çam ağacı” anlamına gelir. Beri taraftan Cynodon dactylon‘un güç uygulanarak sökülmesi bile hayli zordur, olasılıkla başka bir bitkiden bahsediliyor.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Hinduizmde tanrı Ganeşa’ya ibadet edilirken kullanılır. Çeşitli spor alanlarına ekilir.

Fotoğrafları

Literatür

Synopsis Plantarum 1: 85. 1805. (L.) Pers.

Bir Yorum Yazın