Crataegus monogyna

Yemişen

Bakımı

Crataegus monogyna çok yıllık bir ağaçtır. Geçirgen ve nemli toprağı, güneşli ya da yarı gölgeli bölgeleri tercih eder. Donlara dayanıklıdır.

Yetiştirme

Crataegus monogyna açık ormanyol kenarı ve ormanlık alanlarda görülür. Kumlukilli ve tınlı topraklara uyumludur.

Yaygın adları

Common hawthorn, English hawthorn, Single seeded hawthorn, May, Mayblossom, Maythorn, Quickthorn, Whitethorn, Motherdie, Haw; Yemişen, Adi alıç, Enişen, Geyik dikeni, Gırgat, Keçi alıcı, Kırmızı alıç, Kocakarı yemişi, Öküzgöbeği, Öküzgötü, Sürsülük, Yemişgen, Yemişken, Yemşen, Kirkat.

Etimoloji

Cins adı Yunanca dayanıklı (Kalın odunsu yapısına atıftır); tür adı ise Yunanca tek tohumlu/çekirdekli anlamına gelir.

Yapısı

Crataegus monogyna yoğun bir taç oluşturarak 5 ila 14 metre arasında büyüyebilir. Çiçekler pembe ya da beyaz renklidir. Meyveleri kırmızı renkli, 6 ila 10 mm. çapındadır. Gövde soluk kahverengidir, dikey turuncu renkli çatlaklar görülür. Genç stem’lerde keskin dikenler görülür, bunlar 1 cm. den daha büyüktürler. Yapraklar 20 ila 40 mm. uzunluğunda, obovat ve derin lobludur. Yaprakların üstü koyu yeşil renklidir, altları ise bunun daha açık tonundadır. Çiçekler hermafrodit’tir. Çiçekler 5 ila 25 arası kümeler halinde görülür. Çiçekler 10 mm. çapında, beş petal’li, birçok kırmızı stamen, tek style sahip ve kokuludurlar. Calyx beş lobludur. Tohumlar Eylül ve Kasım aylarında olgunlaşır. Geçirgen ve nemli toprakları tercih eder. -18 dereceye kadar dayanıklıdır. NisanMayıs ve Haziran aylarında çiçek açar.

Koruma

THE IUCN Red List’e göre Asgari endişe altında tür sınıfı içindedir.

Taksonomi

Superregnum: Eukaryota
Regnum: Plantae
Cladus: Angiosperms | Eudicots | Rosids
Ordo: Rosales
Familia: Rosaceae
Subfamilia: Amygdaloideae
Tribus: Maleae
Subtribus: Malinae
Genus: Crataegus
Raunkiaer: Phanerophyte

Literatür

Florae Austriaceae 3: 50, pl. 292, f.1. 1775. Jacq.

Fotoğrafları

Faydaları ve zararları

Bitkileri kullanmadan önce mutlaka bir uzmandan yardım alın. Kalp yetmezliği durumunda başvurulur. Antioksidan fitokimyasallara sahiptir. Meyvsesi spazm çözücü, diüretik, yatıştırıcı, tonik ve damar genişleticidir. Meyvelerinden reçel ve marmelat yapılır. Doğal çit oluşturmak için kullanılabilir. Dalları baston yapımında kullanılır.

Flora of Turkey

Sect. Crataegus: Styles 1-3. Fruit bright red to purplish black with yellow flesh. Pyrenes 1-3, usually with 1-4 elongated, shallow grooves on the dorsal side.
Shrub or small tree up to 10 m; axillary spines 0,7-2 cm; leafy spines longer, scanty. Leaves ovate or obovate in outline, up to 5 x 4 cm, base cuneate or subtruncate, dark green above, glaucous beneath, glabrous to pubescent; lobes (on most leaves) 3-5(-7), deeply divided, acute or obtuse, entire or sparsely dentate near the apices; lower leaves on fruiting shoots sometimes only shallowly lobed or coarsely dentate; petioles up to 3 cm. Inflorescence lax, 10-18-flowered; flowers white or pinkish, 8-15 mm diam.; sepals triangular, reflexed in fruit; style 1. Fruit red or brownish-red, subglobose or ovoid, 6-10 mm diam., glabrous. Fl. 4-6. Hillsides, macchie, Quercus scrub, mixed forests, roadsides, s.l.-1800(-2000) m.
1. Twigs, leaves and hypanthium glabrous or with a few scattered hairs subsp. monogyna
1. Twigs, leaves and hypanthium pubescent subsp. azarella IV:145.

Yorum yazın