Site icon Kocaeli Bitkileri

Coronilla securidaca (Kanca körigen)

Coronilla securidaca

Coronilla securidaca: 22/04/2019; Cephanelik; 70 m.; ormanlık. © Hüseyin Cahid Doğan

Özet

Coronilla securidaca (Kanca körigen) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Fabales

Bakla takımı

Fabaceae

Baklagiller

Coronilla

Burçak

Türk Uygarlığındaki yeri

Andarûsârûn (اندروصارون), bitkinin Antik Yunancadaki karşılığı olan hedusaron (ἡδύσαρον)’dan muharreftir.

Galen, iç organlardaki tıkanıklıkları açtığını; Dioscorides, mide için faydalı olduğunu, ayrıca panzehir olarak yararlanıldığını kaydetmiştir. Ona göre, bitki balla birlikte alındığında hamile kalınmasını engellediğine inanılmıştır.

Ekili alanlarda yetiştiği, yapraklarının nohûda, meyvelerinin keçi boynuzuna benzediği, tadının acı olduğu belirtilen bitki, mide şikâyetlerinde kullanılmış, cinsel ilişkiden önce tohumları balla karıştırılarak vajinaya konulduğunda hamileliği önlediği kaydedilmiştir.

© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.) Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.148-149.

Yaprakları nohut yapraklarına benzer, tohumu kırmızı olup, iki ucu keskin savaş baltasına benzer, bitki de adını buradan alır. Tadı acıdır ancak içildiğinde sağlığı koruduğu kabul edilmektedir. Panzehirlere eklenir. İlişki öncesi rahim ağzına yerleştirilirse hamile kalınmasını engellediğine inanılır. Arpa ve buğdayın arasında yetişir. DI 3-130.

Tanımı

Coronilla securidaca (Kanca körigen) halihazırda bazı kaynaklarda Securigera securidaca adı ile geçmektedir. Genellikle 10 ila 50 cm. büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Yapraklar teleksi, 5 ila 8 çift kamamsı yaprakçıklıdır. Bırahte dilsi, yaklaşık 1 mm uzunluğunda ve morumsu uçludur. Çiçekler 8 ila 17 mm uzunluğunda ve sarı renklidir. Meyve dik ve şeritsi, 5 ila 10 cm uzunluğunda ve 3 ila 5 mm genişliğindedir. Gagası 1,5 ila 3 cm uzunluğundadır.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Kafkasya ile Fransa arasındaki bölgede yayılış gösterir. [HaritaSinonimler] Yol kenarı, tahrip edilmiş araziler ve nemli bölgelerde görülen bitki umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda igenelinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adları

Dilimizde kanca körigen adı ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Latince küçük taç anlamına gelir. Cinsin çiçeklerin taç biçiminde dizilmesine işaret eder. Tür adı Latince küçük balta anlamına gelir ve açık bir şekilde türün meyve yapısına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “leguminibus falcato gladiatis” olarak belirtilmiştir.

Fotoğrafları

Exit mobile version