İçeriğe geç

Coriandrum sativum (Kişniş)

Kişniş


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiTıbbi bitki, Kozmetik.

Dolaşım

Bitkiler › Maydanoz takımı › Maydanozgiller › Kişniş › Kişniş

Dağılımı

Bitkinin doğal yayılış alanı kesin değildir ancak anavatanın Akdeniz havzası olduğu tahmin edilmektedir. Antikçağdan itibaren yenidünyanın büyük bölümünde dikimi yapılmaktadır. Mutfak değeri nedeniyle yenidünya da da ekilip tüketilmektedir.

Genel bilgiler

20 ila 50 cm büyüyebilir. Gövde katı ve silindiriktir. Taban yaprakları tek teleksi, bölümleri yumurtamsı, dişli ya da derince dilimli, 10 ila 20 cm uzunluğunda ve 3 ila 5 cm genişliğindedir. Üst yapraklar 2 ila 3 teleksi ya da derin teleksi, bölümleri şeritsi, kısaca saplı ya da neredeyse sapsızdır. Kollar 2 ila 6 adet, uzunlukları eşit değil ve 0,5 ila 2,5 cm uzunluğundadır. Brahte yok ya da tek adet, şeritsi ve en çok 5 mm uzunluğundadır. İkincil bırahte üç adet, şeritsi mızraksı ve 3 mm uzunluğundadır. Çiçek saplarının uzunluğu eşit değildir. Meyve 3 ila 4 mm uzunluğunda, olgunlaştığında soluk altın renklidir.

Gözlem

Çalılık, tarla, bahçe ve tahrip edilmiş arazilerde görülür. Derince ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kişniş, Aşotu, Kinzi.

Çiçek zamanı

Mayıs-Haziran ayları.

Yükseklik

0-600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “koris böceği” anlamına gelir. Kötü kokuları ile meşhur Anthocoridae ailesinin üyeleri ile bitkinin kokusu arasında bağıntı kurulmuştur. Tür adı Latince “ekilen” anlamına gelir. Epitet antikçağdan beridir insan eliyle ekimi yapılan bitkiler için kullanılır.

Tarihi

Günümüzden yaklaşık 4000 yıl öncesine kadar Antik Mısır ve Antik Yunanda yetiştirildiğini bilinmektedir.

Mutfak

Bitkinin tüm parçaları tüketilebilir. Yaprakları taze iken ve tohumları da kurutularak salata ve çeşitli yemeklerde çeşni olarak kullanılır. Tohumlar başlangıçta kökü kokuludur ancak zamanla hoş kokulu hale gelirler. Tohumlarından elde edilen yağ gıda tatlandırıcısı olarak kullanılır.

Geleneksel tıp

Sindirim sistemi rahatsızlıklar, ishal ve kolik tedavisinde kullanılır. Tohumları aromatik, gaz giderici, balgam söktürücü, uyuşturucu, uyarıcı ve mide güçlendiricidir. Tohumları kötü ağız kokusunu gidermek için çiğnenir.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Tohumlarından elde edilen yağ parfüm ve sabun yapımında kullanılır. Gelişmiş bitki yaprak bitlerini uzaklaştırır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 256. 1753. L.

Bir Yorum Yazın