Silene baccifera (Kara nakıl)

Silene baccifera (Kara nakıl), Karanfilgiller ailesine bağlı Nakıl cinsinden bir bitkidir.

Tanımı#

Halihazırda Türkçe kaynaklarda Cucubalus baccifer olarak geçmektedir. 50 ila 150 cm büyüyebilir. Kök beyazdır. Gövde ve dallar yayılıcıdır. Sap 3 ila 5 mm uzunluğunda, yaprak ayası yumurtamsı, yumurtamsı mızraksı ya da darca eliptiktir. Sap tüylüdür. Taç yapraklar derince iki parçalı ve ters mızraksıdır. Meyvesi üzümsü, küresel ve siyah renklidir. Çanak yeşil renkli, genişçe çan biçimli ve 5 küt dişlidir. Tohumlar siyah ve 1,5 mm uzunluğundadır. Dilimizde karanakıl adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri#

Silene baccifera doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir ancak Asya ve Afrika’nın ılıman bölgelerine de yayılmıştır. Yol kenarı ve sulak alanların civarında görülen bitki umumiyetle temmuz ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1400 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji#

Cins adını Satir Silenus’tan almıştır. Satirlerin yarı keçi yarı insan formunda olmasına rağmen, Silenus daha çok at özellikleri taşımakta ve bu özelliği ile diğer satirlerden ayrılmaktadır. Bunun yanında Silenus, şarap tanrısı Dionysos’un öğretmenidir. Cinse ait türlerin büyük bölümünde viskozite görülmekte ve bu nedenle doğrudan şarap tanrısı ile bir bağ kurulduğu düşünülmektedir. Ayrıca Silenus’un orman tanrısı olması ve Silene türlerinin genellikle ormanlık alanlarda görülmesi nedeniyle bir bağ kurulması da mümkündür. Türkçe yaygın adı olan nakıl kelimesi Anadolu’da dal üzerine dizili kiraz meyveleri için kullanılmaktadır. Bazı Silene türlerinin çiçekleri bu alegoriye izin verir biçimdedir. Aynı kelime Arapçada hurma ağacı anlamını verir. Epitet Latince meyve taşıyan anlamına gelir ve bu bağlamda türün siyah renkli üzümsü meyvesine işaret eder. Bu türün, Silene cinsi içinde ayırt edici bir özelliğidir.

Kullanımı#

Genç sürgünler ve yapraklar pişirilerek tüketilebilir. Kaynatılarak hemoraji tedavisinde kullanılır. Tanen bakımından zengindir.