Hypericum olympicum (Uludağ kantaronu)

Hypericum olympicum (Uludağ kantaronu), Kantarongiller ailesine bağlı Kantaron cinsinden genellikle 10 ila 55 cm büyüyebilen bir bitkidir.

Tanımı#

Gövdeler dik ila yatık yükselici, nadiren sürünücüdür. Yapraklar 5 ila 31 mm uzunluğunda, eliptik ya da mızraksı ila şeritsi, tabanda kamamsı ya da nadiren kesik ve intramarjinal siyah bezeler yoktur ya da varsa düzensiz bir sıra halindedir. Çanak yaprakların uzunlukları farklı, geniş biçimde kiremitsi, geniş biçimde yumurtamsı ya da eliptik ila mızraksı, uzun sipsivri uçlu, düz kenarlı, genellikle siyah bezelerden yoksun ya da nadiren tepede bir adetle sınırlıdır. Taç yapraklar 1,5 ila 3 cm uzunluğunda, siyah bezelerden yoksun ya da nadiren tepede bir adet ya da kenarda birkaç adetle sınırlıdır. Kapsül 5 ila 10 mm uzunluğunda ve yumurtamsı ila küreseldir. Bitkinin yanıklar ve kesikler üzerinde kullanıldığına dair raporlar bulunmaktadır. Dilimizde uludağ kantaronu adı ile bilinmektedir. Öte yandan bitki için önerilen bu isim hatalıdır. Çünkü burada kastedilen Yunanistan’daki Olimpos dağıdır. Dahası bitki deniz seviyesinde bile görülmektedir.

Gözlem bilgileri#

Bitki doğal olarak Balkanlar ve Türkiye’de yayılış gösterir. Ancak günümüzde Avrupa’nın bazı bölgelerine de dağılmıştır. Kayalık alanlar ve taşlık bölgelerde görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda Gebze ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji#

Cins adı Antik Yunanca resim üzerinde anlamına gelir. Eski kültürlerde bitkinin kötü ruhları uzak tutmak amacıyla resimlerin ve ikonların üzerine konulmasına atıftır. Buna benzer bir yaklaşım Hristiyan teolojisinde de mevcuttur. Vaftizci Yahya olarak bilinen (İslam teolojisinde Herod tarafından idam edilen Yahya peygamber) karakterin yortusu 24 Haziran’da kutlanır. Bu gün boyunca Hristiyanlar sarı kantaron otu toplayarak evlerine getirirler. Böylece kötü ruhları kovduklarına inanırlar. Yahya’nın başının kesildiği tarih olan 29 Ağustos’ta ise sarı kantaronun yapraklarında kana benzer lekeler oluştuğuna inanılır. Epitet, Latince Olimpos dağı anlamına gelmektedir ve türün tip yerine dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Hypericum montis olympi” idi.