Astragalus bartinense (Bartın geveni)

Astragalus bartinense (Bartın geveni), Baklagiller ailesine bağlı Geven cinsinden kısa gövdeli çok yıllık bir bitkidir.

Tanımı#

Kısa ya da belirgin biçimde gövdeli, yığınsı ve çiçek kurulunda beyaz ve siyah tüylerin varlığı ile tipik olan bir taksondur. Gövdeler 5 ila 15 cm uzunluğunda, tabanda çıplak ve uca doğru seyrek biçimde kıllıdır. Stipüller 10 ila 12 mm uzunluğunda, gövdeden serbest, düğümlerarasını örtmüş, mızraksı sipsivri, altta seyrek biçimde tüylü, üstte çıplak ve kenarları kirpiklidir. Yapraklar 10 ila 20 cm uzunluğunda, yaprakçıklar 5 ila 15 mm uzunluğunda, 8 ila 14 adet çift halinde ve dikdörtgensi ila ters yumurtamsıdır. Çiçek durumu sapı 10 ila 25 cm uzunluğunda ve yoğun biçimde yayılıcı tüylüdür.

Salkım 5 ila 10 cm uzunluğunda, silindirik ve 10 ila 30 adet çiçeklidir. Bırahteler 5 ila 7 mm uzunluğunda, üçgensi ila şeritsi ve siyah tüylüdür. Çiçek sapı 0,5 ila 1 mm uzunluğunda ve yayılıcı siyah tüylüdür. Çanak 3 ila 4 mm uzunluğunda, çansı ve dış yüzeyinde siyah tüylüdür. Taç yapraklar soluk menekşe, mavimsi pembe renklidir. Meyve 1,5 ila 1,6 cm uzunluğunda, baş aşağı, şeritsi, hafif biçimde oraksı, beyaz renkli basit tüylü ve 3 ila 5 adet tohumludur. Tohumlar böbreksi ve kırmızımsı kahverengidir. Dilimizde bartın geveni adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri#

Astragalus bartinense doğal olarak Türkiye’de yayılış gösterir. Genellikle alpin çayırlar ve yamaçlarda görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 500 ila 1600 metre arasındaki rakımlarda Kartepe ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji#

Cins adı Antik Yunanca aşık kemiği anlamına gelir. Bu bağlamda cinsin omurga benzeri düğümlü köklerine atıftır. Epitet Latince Bartın anlamına gelmektedir ve açık bir şekilde türün tip yerine dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “The name is derived from name of the city where plant was collected” olarak belirtilmiştir.