İçeriğe geç

Colchicum chalcedonicum (Kadıköy çiğdemi)

Kadıköy çiğdemi


Anahtar kelimeler: Nadir bitkiKritik tehlike (CR), Akdeniz elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Zambak takımı › Acıçiğdemgiller › Acıçiğdem › Kadıköy çiğdemi

Dağılımı

Bitki doğal olarak Yunanistan ve Türkiye’de yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Kormus 3 ila 5 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 cm genişliğinde, oval ila neredeyse küresel, dış gömlek kahverengi, iç gömlek kırmızımsı kahverengidir. Yapraklar 4 ila 7 arası sayıda, yayık, dikdörtgensi dilsi, 9 ila 12 cm uzunluğunda ve 20 ila 33 mm genişliğinde, tüysüz, tepede yuvarlak ya da neredeyse sivri ve kenarları genellikle dalgalıdır. Çiçekler 1 ila 3 arası sayıda, huni ya da çan biçimindedir. Çiçek örtüsü soluk ila koyu morumsu pembe, zaman zaman hafifçe mozaik desenli, darca ters mızraksı ila darca dikdörtgensi eliptik, 3 ila 4 cm uzunluğunda ve 3 ila 8 mm genişliğinde ve tüysüzdür.

Gözlem

Çayırlar, çalılıklar ve orman açıklıklarında görülür. Kocaeli için hayli nadir bir türdür. Gebze ilçesinde gözlemlenmiştir. Türü gözlemlediğimiz alanda 2020 yılı içinde tarımsal faaliyetler başlamıştır. Türün ilimizdeki varlığı yüksek seviyede tehdit altındadır.

Yaygın adları

Kadıköy çiğdemi.

Çiçek zamanı

Ağustos-Ekim ayları.

Yükseklik

100-300 metre arası.

Etimoloji

Colchicum, adını Kolhis kralı Aetes’in kızı Midia’dan (Μήδεια) almaktadır. Bitkiler konusunda oldukça bilgili olan Midia, aynı zamanda bitkilerden elde edilen zehirler konusunda da yetenekliydi. Bahçesinde çöpleme, zakkum, güzelavratotu, baldıran ve yüksükotu gibi çeşitli zehirli bitkileri yetiştirmekteydi. Aphrodite’nin isteği ile maceralarında Jason’a eşlik eden Midia, acı çiğdem kökünden elde ettiği bir iksir ile Jason’un uzuvlarını ve silahlarını ovarak, O’nun cesaret ve güç gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak kendinden daha genç bir kadın yüzünden Jason tarafından terk edilince hem o kadını hem de çocuklarını acı çiğdem bitkisinden elde ettiği zehirle öldürür. Acı çiğdem soğanı zehirlidir ve tüketildiğinde ölümcüldür. Gerek Dioscorides, gerekse Plinius bitkinin bilinen tek panzehrinin inek sütü olduğu konusunda hemfikirdir. Acıçiğdem, zehri nedeniyle antikçağda oldukça popüler bir bitkiydi. Hatta ağır çalışma koşullarından bıkan köleler, bu bitkinin soğanını tüketerek intihar ediyorlardı. Zehirli olmasıyla acıçiğdemler, aynı zamanda tıbbi açıdan oldukça yararlıydı. Antikçağda bu bitkiler her türden hastalığın çaresi olarak görülüyordu. Avrupa’da uzun yıllar boyunca acıçiğdem çiçekleri, her türden hastalığa karşı bağışıklık kazandıracağı inancıyla, yeni doğan çocukların boynuna sürülmüştür. Tür adı Latince “Kadıköy, İstanbul” anlamına gelir. Türün tip yerine işaret eder. Kalkedon, Roma’nın Bitinya eyaleti sınırları içinde kalan bir liman şehri idi. Özgün tanımda “Montagnes découvertes de la côte asiatique de la mer de Marmara, non loin de Cadikeuy (ancienne Chalcédoine)” olarak belirtilmiştir.

Fotoğrafları

Literatür

Bulletin de la Société Botanique de France 174. 1897. Azn.

Bir Yorum Yazın