İçeriğe geç

Chenopodium murale (Salmanca)

Salmanca


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiBoya bitkisi.

Dolaşım

Bitkiler › Karanfil takımı › Horozibiğigiller › Sirken › Salmanca

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarında yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın tamamında yayılmıştır. İstilacı tür olarak kabul edilir.

Genel bilgiler

Yakın zamanda Chenopodiastrum cinsine çağrılmıştır ancak bu halihazırda genel kabul görmüş bir revizyon değildir. 70 cm büyüyebilen dik bir bitkidir. Yüzeyi hafifçe unludur. Yapraklar 8 cm uzunluğunda ve  cm genişliğinde, üçgensi, ucu sivri, kenarları dişlidir. Çiçekler tepede ve koltuklarda çıkar. Kuraklığa dayanıklıdır. Güneşli bölgeleri ve nemli toprakları tercih eder.

Gözlem

Tahrip edilmiş araziler, deniz kenarı, yol kenarı ve kayalık alanlarda görülür. Gebze ilçesinden kayıt bildirilmekle birlikte doğal ortamında görülmemiştir.

Yaygın adları

Salmanca.

Çiçek zamanı

Mayıs-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-400 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “kaz ayağı” anlamına gelir. Cinse bağlı bitkilerin yapraklarının kaz ayağını andırmasına işaret eder. Buna uygun olarak bitkiler birçok dilde kazayağı olarak bilinmektedir. Dilimizdeki “sirken” kelimesi doğrudan Türkçe kaynaklı olmalıdır. Türkçede “sirkenmek” kötü koku nedeniyle iğrenmek anlamına gelir. Kelime ıspanak ve semizotu gibi sebze olarak tüketilen bitkiler için kullanılmaktadır. Bitkilerin haşlanırken yaydıkları kokuya işaret ediliyor olabilir. Türkçe Bitki Adları Listesinde “sirken” kelimesi Dysphania ambrosioides türü için kullanılmaktadır, oysa bu tür Amerika kıtasına özgüdür ve bu durumda sirken kelimesinin hangi türe işaret ettiği net değildir. Tür adı Latince “duvar” anlamına gelir. Bitkinin kayalık alanları tercih etmesine işaret eder. Özgün tanımda yer alan “muris aggeribusque” ifadesi buna dikkat çekmektedir.

Mutfak

Tohumlar, sürgünler, sap ve yapraklar yenilebilir. Yaprak ve genç sürgünler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Ancak çiğ olarak aşırı tüketmek kaçınılmalıdır. Tohumları öğütülerek ekmek yapımında kullanılır. Tohumlar tüketilmeden önce suda bekletilmeli ve su daha sonra tahliye edilmelidir.

Bitki yüzeysel olarak zehirli bitkilere benzediği (özellikle Solanum cinsi ile) için dikkat edilmelidir.

Geleneksel tıp

Antihipertansif özellikleri vardır. Tohumları iştah açıcı, parazit düşürücü, müshil, afrodizyak ve tonik etkilidir. Karın ağrısı, göz ve boğaz sorunları, hemoroit, kan hastalıkları, kalp ve dalak rahatsızlıklarında kullanılır.

Biliyor musunuz?

Bitkiden sarı ve yeşil bir boya elde edilir.

Literatür

Species Plantarum 1: 219. 1753. L.

Bir Yorum Yazın