İçeriğe geç

Centaurium erythraea (Kırmızı kantaron)

Kırmızı kantaron


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiBoya bitkisi, Asgari endişe (LC), Avrupa-Sibirya elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Gentiyan takımı › Gentiyangiller › Gelindüğmesi › Kırmızı kantaron

Dağılımı

Bitki doğal olarak batı Asya ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

5 ila 50 cm büyüyebilir. Gövde dallı ve diktir. Tabanda rozet oluşturur ve bunlar ters yumurtamsı ila eliptiktir. Gövdedeki yapraklar üçgensi ve karşılıklı dizilişlidir. Çiçek kurulu birçok çiçek barındırır. Küçük çiçekler pembemsi-lavanta renkli, 1 cm çapında ve sarı başçıklıdır. Meyve silindirik bir kapsüldür. Tohumlar ağustos ve ekim aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. Geçirgen toprakları ve güneşli bölgeleri tercih eder. Tohumlar şubat ve mayıs ayları arasında doğrudan dışarı ekilebilir. Tohumlar hızlı çimlenir. Taç lobları genellikle 4 ila 6 mm uzunluğunda, çiçek kurulu sıkı, genellikle iki yıllık, gövde, bırahte ve çanak pürüzsüzdür.

Gözlem

Çayırlar, yamaçlar ve yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kırmızı kantaron, Afyonotu, Sıtma otu, Tukul otu, Küçük kantaron, Kantariyon.

Çiçek zamanı

Mayıs-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-900 metre arası.

Etimoloji

Cins adını Sentor Chiron’dan (Χείρων) almıştır. Antik çağ kaynaklarında üst tarafı insan alt tarafı at olan yaratıklara çok sayıda atıf vardır ve bunların en meşhuru Chiron’dur. Chiron, insanoğluna tıp tanrısı Aesculapius üzerinden şifalı bitkileri öğretmiş ayrıca Hercules’in zehirli oku ile alınan bir yarayı da peygamber çiçeği ile tadavi etmiştir. Homeros, ünlü Akalı savaşçı Akhilleus’un de hocası olan Chiron’u eczacılığın babası olarak niteler ve onun şifalı bitkileri kullandığını kaydeder. Plinius ise eczacılık ve botanik bilimlerinin Chiron’a atfedildiğini yazmaktadır. Plutarkhos, Hellas’ın Magnezya şehrinde yaşayanların eczacılık konusunda hünerli olmalarını, onların Chiron’un soyundan gelmeleri ile açıklar. Tür adı Antik Yunanca “kırmızı” anlamına gelir. Türün çiçek rengine (çiçekler nadiren beyaz renkli olabilir) işaret eder.

Geleneksel tıp

Mide ve karaciğer hastalıkları için geleneksel olarak kullanılmıştır. İştah açıcı ve safra salgısı arttırıcıdır. Bitkinin tamamı terletici, sindirim kolaylaştırıcı, kusturucu, ateş düşürücü ve toniktir. Üst bölümler hemoroid, astım, romatizma, ülser, egzama, yaralar ve kesiklere uygulanır.

Geleneksel metinlerde “küçük kantaron” olarak geçer ve “büyük kantaron”un aksine küçük kantaronun kimliği konusunda fikir birliği vardır.

Dioscorides: Yaraları kapatıcıdır. Haşlanarak yutulduğunda koyu sıvıları bağırsaklardan atar. Kaynatılarak siyatik vakalarında ve ağrı kesici olarak kullanılır. Meyve suyu gözbebeklerinde siyahlıkları geçirir. İçecek olarak alındığında güç kaybını düzeltir. Morluklar ve iltihaplarda etkilidir. Gebelik sorunlarında faydalıdır. İdrar yollarındaki taşlardan kaynaklı ağrıları hafifletir.

Plinius: Tıbbi olarak suyu kullanılır ve bunun için bitki güz aylarında yaprakları toplanır. İçildiğinde vücuttaki tüm zararları maddeleri tahliye ettiği söylenir.

İbn-i Sînâ: Kesiklere ve nasırlara uygulanır. Yaprakları yara iyileştiricidir. Nefes darlığı vakalarında kullanılır. Karaciğer ve dalağa faydalıdır. İdrar söktürücüdür. Rahim ağrılarına iyi gelir.

Biliyor musunuz?

Çiçeklerinden parlak sarımsı yeşil bir renk elde edilir.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Danmarks og Holsteens Flora 2: 75–77. 1800. Rafn

Bir Yorum Yazın