İçeriğe geç

Centaurea cyanus (Gelintacı)

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Peygamberçiçeği › Gelintacı

Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, Süs bitkisi, Boya bitkisi, Asgari endişe (LC).

Bazı kaynaklarda Cyanus segetum adı ile geçmektedir. 15 ila 60 cm büyüyebilir. Seyrek ya da yoğun biçimde, zaman zaman tabandan olmak üzere dallıdır. Yapraklar seyrek tüylü, alt bölümde tüysüzce, alt yapraklar lirimsi ya da mızraksı (çiçeklenme zamanı genellikle solmuş), orta ve üst yapraklar şeritsi mızraksı ya da şeritsi ipliksi, orta yaprakların iki tarafı genellikle 1 ila 2 arası uzun bizsi dişli, üsttekiler düzdür. İnvolukrum 10 ila 16 mm uzunluğunda ve 5 ila 10 mm genişliğinde, dikdörtgensi, zamanla huni biçimlidir. Filari uzantıları dar kahverengi ya da siyahımsı kenarlıdır. Çiçekler mavi renklidir. Kapçık 3 ila 4 mm uzunluğundadır. Sorguç 2 ila 3 mm uzunluğundadır. Popüler bir süs bitkisidir ve çok sayıda kültivarı mevcuttur. Güneşli bölgeleri ve nemli ya da kuru toprakları tercih eder. Kuraklığa dayanıklıdır.

Bitki doğal olarak Avrupa’da yayılış gösterir ancak süs bitkisi olarak dünyanın tamamına yayılmıştır. [Harita|Sinonimler|Herbaryum]

Yol kenarı, kayalık yamaçlar ve tarlalarda görülür. Gebze ilçesinde gözlemlenmiştir.

Dilimizde Gelin tacı ve Mavi kantaron adları ile bilinmektedir.

Nisan ve haziran ayları arasında çiçek açar.

Deniz seviyesinden 1500 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Çiçekleri çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Çiçekler kurutularak çay yapılır, gıda tatlandırıcı ya da baharat olarak kullanılır. Taç yapraklar salatalara eklenir.

Çiçek başları iltihap gidericidir. Mide koruyucu ve antioksidandır. Ortaçağda göz sorunları için taç yapraklarının suyu kullanılırdı ve çiçek rengi nedeniyle özellikle mavi gözlerde etkili olduğuna inanılırdı. Çiçekler kurutularak kaşıntı giderici, öksürük giderici, büzücü, idrar söktürücü, adet akışı teşvik edici, müshil ve tonik olarak kullanılır. Demlenerek ödem ya da gargara yapılarak diş eti tedavisinde kullanılır. Tohumlar çocuklarda müshil etkilidir.

Taç yapraklarından mavi boya elde edilir. Bitkinin usaresinden şampuan yapılır. Hububat tarlalarında ekilmesinin verimi arttıracağına inanılırdı. Katolik yortusunda toplanan çiçekleri elde tutularsa burun kanamasını durduracağına inanılırdı.

Doğan, Hüseyin (2022). Centaurea cyanus (Gelintacı) - Kocaeli Bitkileri. Erişim adresi: https://kocaelibitkileri.com/centaurea-cyanus/ Erişim tarihi: 7 February 2023

Bir Yorum Yazın Cevabı iptal et