İçeriğe geç
Anasayfa » Cachrys (Çarşambaotu)

Cachrys (Çarşambaotu)

FLORA NICOMEDIAE • MEDITERRANEAN-EUXINE

Coğrafi dağılım.

Cins Akdeniz Havzası ve Öksin’e özgüdür.

ALEMPlantae
TAKIMApiales
FAMİLYAApiaceae

Bilgi

Cins için önerilen çarşamba adının kaynağını bulamadık. Çarşamba ilçesi olamaz, çünkü cins Samsun’da bulunmaz. Kastedilen gün olan çarşamba ise, bitkilerin bu gün ile ilgili kültürel bir geçmişi olabilir. Örneğin, özel olarak çarşamba günleri toplanıyorsa, gibi… Bilmiyorum. Cins, yerel düzeyde çakşır adıyla bilinir ancak çakşır, çarşamba kelimesine çok uzak. Son olarak cins adı olan cachrys, çarşamba yapılmış olabilir, bu da en düşük olasılık.

Folklor

Maydanozgiller ailesinin genelinin aksine Cachrys cinsine bağlı türlerin geleneksel tıpta kullanımına nadiren rastlanır. Cinse bağlı Cachrys libanotis hakkında Dioscorides, “epilepsi, sarılık, fıtık, spazm, gut, cilt hastalıkları, göğüs hastalıkları, hemoroid, ödem, karın ağrısı, zehirli canlıların ısırması ve zührevi hastalıkların tedavisinde kullanıldığını, âdet söktürücü, görüşü iyileştirici, terletici, idrar söktürücü ve iltihap giderici olarak başvurulduğunu” yazmıştır.

Dikkat

Cins furanokumarinler açısından zengindir ve bu durumun otçullara karşı bir savunma mekanizması olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla usaresi cilde temas ettikten sonra güneş ışığı altında kalınırsa yanık benzeri reaksiyonlara yol açabilir.


ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca kozalak gibi anlamına gelir. Cinsin meyvelerinin belirgin biçimde kozalağı andırmasına işaret eder. Kelime Theophrastus tarafından fındık, kızılağaç, huş ağacı, gürgen vb. benzeri ağaçlarda görülen kedicikleri tanımlamak için kullanılmıştır. Diğer bir görüşe göre Antik Yunanca sıcak anlamına gelen bir kelimeden türetilmiş ve cinsin meyvelerinin gaz giderici özelliğine işaret etmektedir.

BİLİMSEL TANIM

Cachrys (Çarşambaotu) sağlam yapılı ve çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Gövde dik, sert ve çok dallıdır. Yapraklar derince kesiklidir. İnvolukrum ve involusel bileşik şemsiyede mevcuttur.

Çanak yapraklar belirgin değildir. Çiçekler erselik ve genellikle sarı renklidir. Çanak kısa fakat belirgin beş dişlidir. Taç yapraklar ters yumurtamsı ve düz olup ucu kıvrıktır. Sitilopodyum kısadır. Perikarp gevrektir.

Merikarp 5 adet kalın çizgilidir ve bunlar ibikli ya da sivilcelidir. Meyve yumurtamsı ila yarı küresel, biraz yanal olarak sıkıştırılmış ve geniş bir diskle çevrilidir. Yağ kanalları (vittae) sıkı, bol ve incedir.


Kocaeli’ndeki türler

Cachrys cristata

Cachrys cristata (Tepeli çarşambaotu) genellikle çalılık alanlarda görülen ve 1 metreye kadar boylan…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir