Bupleurum euboeum (Kum şeytanayağı)

Tanımı

15 ila 65 cm boylanabilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dik, neredeyse zikzaklı, erken dönemde 3 ila 5 köşeli iken zamanla silindirik, çizgili ve pürüzsüz hale gelir. Yapraklar tabanda sarılıcıdır. Gövde yaprakları 2 ila 8 cm uzunluğunda, 1,5 ila 5 mm genişliğinde, darca ters mızraksı ila şeritsi, sivri çıkıntılı, orta damar belirgin olmakla 3 ila 5 paralel damarlıdır. En üstteki yapraklar çok küçük ve dardır. Şemsiye kolları 1 ila 5 adettir. Bırahte 3 adettir. Şemsiyecikler 3 ila 6 adet çiçeklidir. Taç yaprak sarı renklidir. Dilimizde kum şeytanayağı adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bupleurum euboeum doğal olarak Balkanlar ve Türkiye’de yayılış gösterir. Kumlu alanlar, tuzcul bataklıklar ve yamaçlarda görülmektedir. Umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 500 metreye kadar olan rakımlarda Dilovası ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca öküz kaburgası anlamına gelir. Yaprakların sert olmasına işaret eder. Diğer bir seçenek Antik Yunanca öküzün yanında anlamına gelir. Bu isim, büyükbaş hayvanların bitkiyi iştahla tüketmesi nedeniyle ilk defa Nicander tarafından kullanılmıştır. Cinsin Türkçe adı olan şeytanayağının kaynağı doğrusu bizim için meçhul. Muhtemelen cinsin gösterişli bırahteleri ayağa benzetildi. Bazı türler için tercih edilen şeytanyıldızı bu olasılığı daha güçlü hale getiriyor, çünkü bırahteler gerçekten klasik yıldız biçimindedir. Ancak şeytan tercihi hâlâ meçhul… Epitet Latince Euboea (Eğriboz) anlamına gelir ve bu bağlamda türün tip yerine işaret eder. Özgün tanımda bu “In locis maritimis arenosis prope urbem Chalkis Euboeae copiosissimum” cümlesi ile belirtilmiştir.