Borago officinalis

Hodan


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, İnanç, Haşerat kovucu, Akdeniz elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Hodan takımı › Hodangiller › Hodan › Hodan

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Anavatanının kuzey Afrika olduğu düşünülmektedir ancak mutfak ve tıbbi değeri nedeniyle önce Ortadoğu’ya sonra da Avrupa’ya yayılmıştır. Günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.

Genel bilgiler

35 cm ila 1 metre büyüyebilir. Gövde dik, içi boş ve sağlamdır. Çiçekler mavi renkli olup, nadiren pembe örneklere de rastlanır. Gövde ve yapraklar tüylüdür. Gövde dallıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli, yumurtamsı ila mızraksı, tepede küt, basit ve 5 ila 15 cm uzunluğundadır. Taban yaprakları saplı üsttekiler sarılıcıdır. Dar, üçgensi uçlu beş taç yaprak görülür. Çiçekler erseliktir. Beş ercik görülür. Yetiştirilmesi kolay bir bitkidir. Geçirgen toprağa ve güneşli bölgelere ihtiyaç duyar. Tohumlar nisan ve mayıs aylarında doğrudan dışarı ekilebilir. Tohumlar temmuz ve eylül aylarında olgunlaşır. Zaruri olmadıkça yeri değiştirilmemelidir. -18 dereceye kadar dayanıklıdır.

Gözlem

Orman açıklıkları, kumlu bölgeler ve tahrip edilmiş arazilerde görülür. Derince ve Kandıra ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Hodan, Zembil çiçeği.

Etimoloji

Cins adı Arapça “tüylü palto” anlamına gelir. Yapraklarının tüylü olmasına işaret eder. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Geleneksel olarak tedavi edici özellikleri yaygın olarak bilinen ve kullanılan bitkiler için tercih edilen bir isimlendirmedir.

Mutfak

Yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Taze olarak salatalara eklenir. Yaprakları potasyum ve kalsiyum bakımından zengindir. Çiçekleri tatlıdır ve bu nedenle tatlılara eklenir. Yapraklarından ve çiçeklerinden elde edilen çay ferahlatıcı olarak tüketilir. Çiçeklerinden elde edilen mavi yağ sirkeleri renklendirmek için kullanılır.

Geleneksel tıp

Adet dönemi ağrıları, baş ağrısı, baş dönmesi, asabiyet, bulantı, ödem gibi rahatsızlıklarda, ayrıca deride kaşıntı, kızarıklık, şişlik, kaşınma gibi bazı deri hastalılarında kullanılır. Yapraklar yatıştırıcı, terletici, temizleyici, idrar söktürücü, yumuşatıcı, balgam söktürücü, ateş düşürücü, müshil ve sakinleştiricidir. Zihni açar ve melankoliyi giderir. Demlenerek ateş, göğüs ve böbrek rahatsızlıklarında kullanılır. Damar iltihabı tedavisinde faydalıdır.

Yaprakları demlenerek “deli” kişiye verilirse onu sakinleştireceğine inanılırdı.

Dioscorides: Akut ateşe iyi gelir. Öküz diline benzeyen yapraklarının neşeyi arttırdığına inanılır.

Plinius: Yaprakları öküz diline benzer ve bu nedenle “buglossos” olarak bilinir. İnsanı neşeli ve eğlenceli bir hale getirir ve bu yüzden ayrıca “neşeyi teşvik eden” (euphrosynum) olarak da bilinir.

İbn-i Sînâ: Ferahlatıcı etkisi vardır. Kalbi güçlendirir. Çarpıntı ve öksürük vakalarında kullanılır.

Muyîddin Mehî: Kalbi güçlendirir.

Eşref bin Muhammed: Çocuklarda aft vakalarında gül, kişniş ve Rhus coriaria birlikte dövülerek kullanılır.

Biliyor musunuz?

Bal arıları tarafından sevilen bir bitkidir. Erişkin bitkiler böcek kovucudur. Baklagiller, ıspanak, lahana ve çilekleri beslediği düşünülür ve sıklıkla bunların yanlarına dikilir. Çiçekleri muska halinde taşımanın kötü ruhları uzaklaştırdığı ve cesareti arttırdığına inanılır.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 137. 1753. L.

Yorum yazın