Aster tataricus (Tartarya patı)

Tanımı

Genellikle 10 ila 110 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Rizomları zamanla odunsu olur. Gövde dik ve basittir. Yapraklar gövdede, yukarı doğru gidildikçe boyları küçülme eğiliminde, pürüzlü, uçları sipsivri ya da sivri ila yuvarlak, en alttaki yapraklar çiçeklenme zamanı kurumuş olur. Yaprak ayası ters mızraksı ila yumurtamsı, kenarları dalgalı, 30 ila 50 cm uzunluğunda ve 6 ila 12 cm genişliğindedir. Çiçek başları 14 ila 50 arası sayıdadır. Çiçek durumu sapı 2,5 ila 6,5 cm uzunluğunda, bırahteler şeritsi mızraksı, kenarları düzdür. İnvolukrum çan biçimlidir. Filariler üç sıralı, uzunlukları aynı değil ve zarsıdır. Dilsi çiçekler 14 ila 30 arası sayıdadır. Bunlar mavi ila soluk lavanta renkli ya da mor ve çıplaktır. Disk çiçekleri sarı renklidir. Kapçık koyu renkli, ters oval biçimli ve 2,5 ila 3 mm uzunluğundadır. Sorguç 4 sıralı ve kırmızımsıdır. Dilimizde tartarya patı adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Uzakdoğu, Moğolistan ve Rusya’da yayılış gösterir. Ancak süs bitkisi değeri nedeniyle diğer bölgelerde de yetiştirilmektedir. Nemli bölgeler, çayırlar ve dere kenarlarında görülmektedir. Umumiyetle temmuz ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 100 ila 1300 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca yıldız anlamına gelir. Adını adalet tanrıçası Astraea’dan (Ἀστραῖα) almıştır. Roma panteonundaki Virgo’nun karşılığı olan Asterea, yeryüzüne baktığında orada hiç yıldız olmadığını görmüş ve üzüntüden ağlamıştır. Gözyaşlarının döküldüğü yerden yıldız biçimindeki yıldızpatı çiçekleri büyümüştür. Epitet Latince Tatar anlamına gelir. Hazar Denizinden, Pasifik okyanusa kadar olan bölgenin kadim adı Tataria (ya da Tataria Magna) olup bitkinin doğal yayılış alanına işaret eder.

Kullanımı

Balgam söktürücü ve enfeksiyon temizleyicidir. Ayrıca anti bakteriyel, mantar giderici, öksürük kesici ve uyarıcıdır. Bunun yanında bronşit ve tüberküloz tedavisinde kökü dahili olarak kullanılır.