İçeriğe geç

Asphodelus fistulosus (Hıdırellezkamçısı)

Hıdırellezkamçısı


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiSüs bitkisiTıbbi bitki, Akdeniz elementi, Asgari endişe (LC).

Dolaşım

Bitkiler › Kuşkonmaz takımı › Çirişotugiller › Çirişağusu › Hıdırellezkamçısı

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir ancak süs bitkisi olarak dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır.

Genel bilgiler

15 ila 70 cm büyüyebilir. Gövdenin içi boştur. Kök sisteminde bir dizi yumru benzeri parçalar bulunur. Yapraklar 10 ila 30 cm uzunluğunda ve 2 ila 4 mm genişliğinde ve silindiriktir. Çiçek kurulu genellikle dallı ve bileşik salkım halindedir. Çiçekler beyaz renklidir ve taç yaprakların ortasında belirgin kahverengi bir çizgi bulunur. Çiçekler gün içinde açar, kapalı havalarda ya da geceleri kapanırlar. Kapsül 5 mm uzunluğunda, küresel ve altı adet tohum barındırır. Nisan, mayıs ve haziran aylarında çiçek açar.

Gözlem

Kayalık yamaçlar, yol kenarı ve tarlalarda görülür. Gebze ve Körfez ilçelerinde gözlemlenmiştir. Tür ilimizde yaygın olarak görülür ancak popülasyonlar otoyol kenarları ile sınırlıdır, bu nedenle ulaşım kaynaklı yapılaşmaların baskısı altındadır.

Yaygın adları

Hıdırellez kamçısı.

Çiçek zamanı

Mart-Mayıs ayları.

Yükseklik

0-500 metre arası.

Etimoloji

Cins adının etimolojisi belli değildir. Antik Yunanca bir kelime olup çiriş bitkisinin genel adıdır. Bitkiler mitolojide Hades’in bitkisi olarak kabul görür ve bu nedenle sıklıkla mezarlıklara dikilirdi. Düşük bir ihtimalle Antik Yunanca gizlemek anlamına gelen “sphallo” kelimesinin başına olumsuzluk ön eki olan “a-“ getirilmiştir. Bu durumda “gizlenemeyen” anlamına gelir ki bitkilerin boyları uzundur ve çok sayıda bireyden oluşan kümeler halinde görülürler. Bitkilerin dilimizdeki yaygın adı olan “çiriş”, Farsça (سريش) orijinlidir. Tür adı Latince “içi boş” anlamına gelir. Türün gövdesinin içinin boş olmasına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Asphodelus foliis fistulosis”tir.

Mutfak

Kök pişirilerek tüketilebilir.

Geleneksel tıp

Tohumlar idrar söktürücüdür. Ülser ve iltihaplı bölgelere harici olarak uygulanır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 309–310. 1753. L.

Bir Yorum Yazın