Asparagus officinalis

Kuşkonmaz


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiTıbbi bitki, Zehirli bitkiAsgari endişe (LC).

Dolaşım

Bitkiler › Kuşkonmaz takımı › Kuşkonmazgiller › Kuşkonmaz › Kuşkonmaz

Dağılımı

Bitki doğal olarak doğu Avrupa’da ve ayrıca Asya’nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir.

Genel bilgiler

75 cm ila 1 metre büyüyebilir. Gövde diktir. Dallar ince ve diktir. Demet başına 3 ila 6 arası sayıda yapraksı gövde görülür ve bunlar bizsidir. Erkek çiçekler 5 ila 6 mm uzunluğunda ve sarımsı yeşil renklidir. Meyve kırmızı renkli, 6 ila 8 mm uzunluğunda ve 2 ila 4 arası tohumludur. Haziran, temmuz ve ağustos aylarında çiçek açar.

Gözlem

Yamaçlar, çayırlar ve deniz kenarında görülür. Gebze ilçesinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir.

Yaygın adları

Kuşkonmaz.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “filiz” ya da “sürgün” anlamına gelir. Bitkilerin taze sürgünleri tüketilebilir, özellikle Asparagus officinalis (kuşkonmaz) meşhur bir mutfak bitkisidir. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Tıbbi faydaları çok önceden beri bilinen ve bu amaçla yaygın olarak kullanılan bitkiler için tercih edilen bir epitettir.

Mutfak

Genç sürgünler pişirilerek tüketilebilir. Turşusu yapılır. Bilinen en eski yemek tariflerinden biri kuşkonmaz yemeği tarifidir. İmparatar Augustus döneminde Roma’daki en popüler yemekti.

Geleneksel tıp

Bağırsaklarda, böbreklerde ve karaciğerde onarıcı ve temizleyici etkiye sahiptir. Spazm çözücü, iştah açıcı, kardiyak, yatıştırıcı ve toniktir. Kökü terletici, kuvvetli idrar söktürücü ve müshildir. Kanser tedavisinde kullanılır. Köklerin kan basıncını düşürdüğü ifade edilir. Tohumlar antibiyotik aktiviteye sahiptir.

Galen: Etkili bir idrar söktürücüdür.

Dioscorides: Küçük sapları pişirildiğinde bağırsak yatıştırıcı ve idrar söktürücüdür. Kökleri kaynatıldığında sık ve ağrılı idrara çıkma vakalarında, sarılık ve böbrek rahatsızlıklarında etkilidir. Diş ağrısı gidericidir. Köpekler için ölümcül olduğu söylenir. Bazıları koç boynuzu parçalanarak toprağa gömülürse oradan kuşkonmaz çıkacağını söyler ancak bu benim için inanılır bir şey değildir.

Plinius: Mide için oldukça faydalıdır. Kimyon ile birlikte mide ve kalın bağırsak şişkinliğini giderir. Kasık ve böbrek ağrıları için tohumları kullanılır. Afrodizyak etkilidir. İdrar söktürücüdür.

İbn-i Sînâ: İç organlar üzerinde faydalıdır. Sırt ağrısı ve siyatik vakalarında başvurulur. Gaz gidericidir. Pişirilerek idrar söktürücü olarak kullanılır. Cinsel isteği ve sperm sayısını arttırır. Zor geçen doğum vakalarında etkilidir. Pişmiş halinin köpekleri öldürdüğü rivayet edilir.

Muyîddin Mehî: İdrar söktürücü ve sperm arttırıcıdır.

Dikkat

Literatür

Species Plantarum 1: 313. 1753. L.

Yorum yazın