Artemisia vulgaris (Pelin otu)

Pelin otu


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitki, Tıbbi bitki, Zehirli bitki, Asgari endişe (LC), Haşerat kovucu.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Yavşan › Pelin otu

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa, Asya ve kuzey Afrika’da yayılış gösterir ancak işgalci tür olarak dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır.

Genel bilgiler

2 metre büyüyebilir. Yapraklar 5 ila 20 cm. uzunluğunda, koyu yeşil, teleksi, sapsız ve alt yüzeyi beyaz tüylerle kaplıdır. Gövde dik, yivli ve zaman zaman kırmızı mor lekelidir.

Gözlem

Deniz kenarı, tahrip edilmiş araziler ve yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Misk otu, Kaba yavşan, Pelin otu, Ayvadana.

Çiçek zamanı

Temmuz-Eylül ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adını, Zeus ve Leto’nun kızı tabiat tanrıçası Artemis’ten (Ἄρτεμις) almaktadır. Homeros, Artemis’i okçu ve avcı sıfatları ile nitelemiştir. Roma mitolojisindeki karşılığı Diana’dır. Kelime anlamı ‘yaralanmaz’ ve ‘sağlıklı’ olan Artemis’in başkalarına da güç ve sağlık verme yeteneği vardır. Bitkinin ayın etkisinde (dolayısıyla ay tanrıçasının) olan bitkilerden biri olduğuna inanılır, ayrıca erken ergenlik için de kullanılırdı. Artemis aynı zamanda ay tanrıçası olarak da bilinir. Yavşan türlerinin büyük bölümü gümüş renkli tüylerle kaplıdır ve bu sayede ay ışığının yansımasına benzer bir görünüme sahiptirler. Artemis, ikiz kardeşi Apollo’dan bir gün önce doğmuş ve oldukça sorunlu geçen kardeşinin doğumunda annesine yardım etmiştir. Özellikle Artemisia vulgaris doğum sonrası sorunlar için geleneksel olarak kullanılan bir bitkidir. Cinsin Türkçe adı olan “yavşan”, yabçan kelimesinden muharreftir. Dede Korkut Hikayelerinde “yavşan dibi berk olmaz” mısrasında anılmaktadır. Tür adı Latince “yaygın” anlamına gelir. Türün cins özelinde daha yaygın bir yayılışa sahip olmasına işaret eder. İkili adlandırmadan önceki adı “Artemisia vulgaris major”dur.

Mutfak

Yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Sindirime yardımcı olması için yemeklere eklenir.

Geleneksel tıp

Sindirim sistemi, adet şikayetleri ve kurtların tedavisi için kullanılmıştır. Bitkinin tüm kısımları parazit düşürücü, antiseptik, spazm çözücü, gaz giderici, safra söktürücü, terletici, sindirim düzenleyici, adet akışı teşvik edici, balgam söktürücü, yatıştırıcı, temizleyici, uyarıcı, hafif tonik ve kadınsal şikayetlerinin tedavisinde kullanılmaktadır. Yaprakların ayrıca iştah açıcı, idrar söktürücü, kanama durdurucu ve mide taşı düşürücüdür.

Dioscorides: Rahatlatıcıdır. Haşlandıktan sonra kadınların banyo suyuna eklenirse doğum sonrası kalıntıları atmak, rahim iltihabı ve idrar yolu ile böbrekteki taşları düşürmek için kullanılır. Seyahat esnasında taşınırsa yorgunluk hissini azaltır. Ayak bileklerine takılırsa (halhal gibi) yılanları uzaklaştırır. Rahim tıkanıklığı vakalarında etkilidir.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Uzakdoğu’da tanrılara adak olarak asılır. Kurutularak haşere kovucu olarak kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 848. 1753. L.

Bir Cevap Yazın