İçeriğe geç

Arbutus unedo (Koca yemiş)

Koca yemiş


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiTıbbi bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Funda takımı › Fundagiller › Kocayemiş › Koca yemiş

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Genel bilgiler

4 metre büyüyebilen iri bir çalıdır. Kabuk koyu kahverengi ve küçük parçalar halinde dökülücüdür. Yaprak sapı 1 cmden daha kısa, yaprak ayası eliptik ila ters mızraksı, 4,5 ila 8 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 cm genişliğinde, tepede sivri ve kenarları testere dişlidir. Taç yeşilimsi beyaz renklidir ve zaman zaman kırmızı bezelidir. Meyve küresel ve koyu kırmızı renklidir. Tohumlar ekim ve aralık ayları arasında olgunlaşır.

Gözlem

Çalılık, ormanlık alan ve kayalık yamaçlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Koca yemiş, Çilek ağacı, Ayı yemişi, Dağ yemişi, Davulga, Davulgı, Davulgo, Davulgu, Yağma, Andrana, Kocayemiş, Dağyemişi, Kocakarıyemişi, Ormançileği, Piyadin, Bilyedin.

Çiçek zamanı

Eylül-Ekim ayları.

Yükseklik

0-500 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “ağaç” anlamına gelir. Etimolojinin kaynağı açık değildir. Keltçe sert meyve anlamına gelen “arboise”den türetilmiş olması da olasılıklar arasındadır. Tür adı Latince “bir tane yenilir” anlamına gelir. Plinius’un türün meyvesini tanımlarken kurduğu “unum tantum edo” cümlesinden türetilmiştir.

Tarihi

Plinius: Hem yerde hem de ağaçta meyvesi olan tek bitki budur (Yerdeki çilekten kasıt Fragaria vesca türüdür). Bitki çalı formundadır ve meyve bir yıl boyunca olgunlaşır. Erkek ve dişi bireyler arasında hangisinin üretken olduğu konusunda bir fikir birliği yoktur. Bitkiye “unedo” denir, insanlar meyvesinden birden fazla yemediği için bu adı almıştır (unum edo/yedim ama bir tane). Bununla birlikte Yunanlılar bu çalıya comaron ve memaecylon demektedir, bu da bitkinin iki türü olduğunu gösterir. Bala acı bir tat verir ve bu nedenle arı kovanlarının yanına dikilmemelidir.

Mutfak

Meyveler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Meyveler şeker ve C vitamini bakımından zengindir. Reçel ve marmelat yapımında kullanılır.

Geleneksel tıp

Büzücü, antiseptik, romatizma tedavi edici ve tonik amaçlı kullanılır. Yapraklar, kabuk ve kök idrar söktürücüdür. Meyvesi bağırsak ve mide rahatsızlıkları, prostat ve böbrek iltihabında kullanılır. Yaprakları iltihap gidericidir.

Dioscorides: Aşırı tüketimi mideye zarar verir ve baş ağrısına neden olur.

Birunî: Meyvesi baş ağrısına neden olur.

Biliyor musunuz?

Ahşabı ateşe dayanıklıdır ve pipo ile çeşitli müzik aletleri yapımında kullanılır. Kabuğu tanen bakımından zengindir.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 395. 1753. L.

Bir Yorum Yazın