İçeriğe geç

Arbutus unedo (Koca yemiş)

Bitkiler › Funda takımı › Fundagiller › Kocayemiş › Koca yemiş

Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki.

4 metre büyüyebilen iri bir çalıdır. Kabuk koyu kahverengi ve küçük parçalar halinde dökülücüdür. Yaprak sapı 1 cmden daha kısa, yaprak ayası eliptik ila ters mızraksı, 4,5 ila 8 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 cm genişliğinde, tepede sivri ve kenarları testere dişlidir. Taç yeşilimsi beyaz renklidir ve zaman zaman kırmızı bezelidir. Meyve küresel ve koyu kırmızı renklidir. Tohumlar ekim ve aralık ayları arasında olgunlaşır.

Bursa’dan ayrılırken… Yolda bizim çileklerden daha büyük meyveleri olan çilek meyvesi biçiminde ve tadında bir ağaç vardı ve tadı asidikti. Tadı güzeldi ancak fazla yenirse sarhoş eder. Kasım ve aralık aylarında olgunlaşır. -Bertrandon de la Broquière.

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. [Harita|Sinonimler|Herbaryum]

Çalılık, ormanlık alan ve kayalık yamaçlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Dilimizde Koca yemiş, Çilek ağacı, Ayı yemişi, Dağ yemişi, Davulga, Davulgı, Davulgo, Davulgu, Yağma, Andrana, Kocayemiş, Dağyemişi, Kocakarıyemişi, Ormançileği, Piyadin ve Bilyedin adları ile bilinmektedir.

Eylül ve ekim ayları arasında çiçek açar.

Deniz seviyesinden 500 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Plinius: Hem yerde hem de ağaçta meyvesi olan tek bitki budur (Yerdeki çilekten kasıt Fragaria vesca türüdür). Bitki çalı formundadır ve meyve bir yıl boyunca olgunlaşır. Erkek ve dişi bireyler arasında hangisinin üretken olduğu konusunda bir fikir birliği yoktur. Bitkiye “unedo” denir, insanlar meyvesinden birden fazla yemediği için bu adı almıştır (unum edo/yedim ama bir tane). Bununla birlikte Yunanlılar bu çalıya comaron ve memaecylon demektedir, bu da bitkinin iki türü olduğunu gösterir. Bala acı bir tat verir ve bu nedenle arı kovanlarının yanına dikilmemelidir.

Meyveler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Meyveler şeker ve C vitamini bakımından zengindir. Reçel ve marmelat yapımında kullanılır.

Sindirim sistemine faydalıdır. Lif oranı yüksek, idrar söktürücü ve kabızlık gidericidir. Frengi tedavisinde köklerinden faydalanılır. Tohumları spazm çözücü ve uyarıcıdır. Güçlü bir yatıştırıcıdır. Tohumları demlenerek terletici olarak kullanılır. Büzücü, antiseptik, romatizma tedavi edici ve tonik amaçlı kullanılır. Yapraklar, kabuk ve kök idrar söktürücüdür. Meyvesi bağırsak ve mide rahatsızlıkları, prostat ve böbrek iltihabında kullanılır. Yaprakları iltihap gidericidir.

Ahşabı ateşe dayanıklıdır ve pipo ile çeşitli müzik aletleri yapımında kullanılır. Kabuğu tanen bakımından zengindir.

Doğan, Hüseyin (2022). Arbutus unedo (Koca yemiş) - Kocaeli Bitkileri. Erişim adresi: https://kocaelibitkileri.com/arbutus-unedo/ Erişim tarihi: 5 February 2023

Bir Yorum Yazın