Coğrafi dağılım.
Aquifoliales, beş farklı familyaya dağılmış 530 ila 600’den fazla türü barındıran bir takımdır. Takım, tür çeşitliliğinin büyük bir kısmını oluşturan Aquifoliaceae familyasının egemenliği altındadır. En yüksek tür yoğunluğu ve çeşitliliği, Amerika ve Güneydoğu Asya’nın tropikal ve subtropikal bölgelerinde görülür.
Takım bağlı Ilex aquifolium ve Ilex opaca türleri ahşaplarının kaliteli olması nedeniyle yetiştirilmektedir.
Ilex paraguariensis‘in kurutulmuş yapraklarından elde edilen çay Güney Amerika’da hayli popüler bir içecektir.
Çin, Ilex cinsinin biyoçeşitlilik merkezlerinden biridir; yaklaşık 200 tür barındırır ve bunların dörtte üçü endemiktir.
Ahşabı son derece yoğun, ağır ve saf fildişi/beyaz rengindedir ve neredeyse abanoz ile yarışır.
Takıma bağlı bazı türleri gövdeleri modifiyedir ve yaprakları andırırlar, bu nedenle de çiçek ve meyveler yapraklardan çıkıyormuş izlenimini verir.
Ilex cinsinin birçok üyesi kafein ve teobromin içerir. Güney Amerika’da yerba mate (Ilex paraguariensis), Guarani ve Tupi halklarının yüzyıllardır içtiği bir uyarıcı içecektir. Kuzey Amerika’da yaupon (Ilex vomitoria), Güneydoğu Kızılderilileri tarafından törensel siyah içecek olarak kullanılırdı. Tür adı vomitoria (kusturucu) aslında erken Avrupalı gözlemcilerin bir yanılgısıdır. Kusma, içeceğin kendisinden değil, arınma ritüelinin bir parçasıydı.
Ilex cinsinin kırmızı meyveleri ve parlak dikenli yeşil yaprakları, Hristiyanlık öncesi Avrupa’da kış ortası festivallerinin sembolüydü. Antik Romalılar Saturnalia’da çobanpüskülü dallarıyla evlerini süsler, her hediyeye küçük bir dal bağlardı. Hristiyanlık yayılırken bu gelenek maskelenerek benimsendi. Dikenli yapraklar İsa’nın dikenli tacını, kırmızı meyveler ise akan kanını simgeliyordu. Bugün hâlâ Noel kartlarının en yaygın bitkisel sembolüdür. Kötü ruhları, cadıları ve şimşeği uzaklaştırdığına inanılır, evlerin kapısına asılır, ahırlara asılarak hayvanları koruduğuna inanılırdı. Ağacın tamamını kesmenin uğursuzluk getireceği düşünülürdü.
Helwingia cinsinde çiçek durumları yaprakların üst yüzeyinde (epifil) gelişmektedir.
Keltlerde Meşe Kralı ve Çobanpüskülü Kralı arasında her yıl bir döngü vardı. Meşe Kralı yılın aydınlık yarısına, Çobanpüskülü Kralı ise karanlık ve soğuk yarısına hükmederdi. Kış gündönümünde bu iki kral sembolik olarak savaşır, Çobanpüskülü Kralı kazanırdı, yani kışın karanlığı geçici olarak zafer kazanırdı.
Ilex meyveleri insanlar için toksiktir ve 20-30 meyve bir yetişkin için ölümcül olabilir. Ancak kuşlar için tamamen zararsızdır ve kışın en zorlu aylarında onların temel besin kaynağıdır.
Aquifoliales (Işılgan takımı) genellikle iki evcikli ya da erselik, 1,5 ila 12 metre arası boylanabilen çalı ve ağaçlardan oluşan bir takımdır. Takım dünyanın büyük bölümünde yayılış gösterir ve çok sayıda üyesi her dem yeşildir.
Çiçekler küçük, çok simetrili, koltuklarda olup genellikle küme halindedir ve gösterişli değildir. Yapraklar sarmal biçimde dizilişli, sert, eliptik, oval ya da yumurtamsı dikdörtgensi ve üst yüzeyleri parlak yeşil renklidir.
Yaprak kenarlarında genellikle dikensi uçlar bulunur. Yaprak kılıfı mevcut değildir. Sitipül çok küçük, sıklıkla dökülücü ya da hiç yoktur. Yapak damarı genellikle teleksi ya da nadiren elsidir. Çanak yapraklar genellikle 4 ila 5 adet ve tabanda kaynaşıktır. Meyve küresel ila elipsoit, kırmızı renklidir ve genellikle kış mevsiminde bitkilerin üzerinde kalır.
Kocaeli’ndeki aileler
Aquifoliaceae (Işılgangiller) çok sayıda süs bitkisi değeri olan, ayrıca tıbbi amaçlarla da kullanıl…
Read More