İçeriğe geç

Anethum graveolens (Dereotu)

Dereotu


Anahtar kelimeler: Yenilebilir bitkiTıbbi bitkiKozmetik.

Dolaşım

Bitkiler › Maydanoz takımı › Maydanozgiller › Dereotu › Dere otu

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir ancak mutfak değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.

Genel bilgiler

60 cm büyüyebilir. Gövde beyaz ila yeşil ve boyunca çizgilidir. Alt yapraklar saplı iken üst yapraklarda sap görülmez. Çiçekler sarı renklidir. Meyve yumurta biçimindedir. Tohumları bahar aylarında doğrudan dışarı ekilebilir, bunlar iki hafta sonra çimlenirler.

Gözlem

Tarlalar, bahçeler ve yol kenarında görülür. Yaygın olarak ekimi yapılan bir türdür. İzmit ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Dereotu, Börek otu, Darağ otu, Darakdalı, Darak otu, Donak otu, Dorak, Doru otu, Durak, Hadimala, Hezertere, Hukar, Sakal otu, Samit, Samuk, Somit, Tarak otu, Tarakdalı, Tara otu, Tarhana otu.

Çiçek zamanı

Nisan-Haziran ayları.

Yükseklik

0-1000 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “güçlü kokulu” anlamına gelir. Yapraklarının aromatik kokusuna işaret eder. Büyük ihtimalle “anason” ile aynı kökten gelmektedir. Türkçe yaygın adı olan “dereotu”, Farsça kökenli tare (تره) kelimesinden gelse gerek. Bu kelime taze sebze anlamına gelir. Kelime ayrıca Lepidium sativa (tere) için de kullanılır. Tür adı Latince “güçlü kokulu” anlamına gelir. Türün belirgin kokusuna işaret eder.

Mutfak

Dere otu bitkisinin yapraklarının ya da tohumlarının kurutulmasıyla baharatı elde edilir. Genellikle balık ve deniz ürünlerinden yapılan yemeklerde kullanılır. Yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Çorba ve salatalara çeşni olarak eklenir. Turşusu yapılır. Yoğurt ve ayrana eklenir.

Geleneksel tıp

Çeşitli sindirim sorunlarında faydalıdır. Tohumları gaz giderici, hafif diüretik, sürt arttırıcı, uyarıcı ve mide için iyidir.

Roma’da önemli günlerde dereotu tacı giyilirdi ve gladyatörlerin diyetlerine eklenirdi.

Galen: İdrar söktürücü ve gaz gidericidir.

Dioscorides: Vulva rahatsızlıkları ve eklem yaralarına faydalıdır. Sebze olarak tüketilir.

Plinius: Gaz gidericidir. Mide ve bağırsaklara iyi gelir. Kökü gözlere faydalıdır. Tohumu hazımsızlık giderir.

İbn-i Sînâ: Külü yaralara uygulanır. Uyku getiricidir. Aşırı tüketimi göz için zararlıdır. Süt arttırıcıdır. Hemoroid tedavisinde tohumları kullanılır. Külü cinsel organlarda görülen yaraları iyileştirmek için kullanılır.

Birûni: Ev civarında yetiştirmenin akıl sağlığına faydalı olacağına inanılır. Kötü ruhlardan korunmak için (çoğunlukla çocukların) muska halinde boyna asılır. Dumanı kötü ruhları kovmak için kullanılır.

Tıbb-ı Nebevî: Bütün hastalıklara faydalı olduğu belirtilir. Hadislerde sinameki (Cassia) ile birlikte ölüm hariç her hastalığa faydası olduğu belirtilen bitkilerden biri olma ihtimali vardır. Diğer ihtimaller Cuminum cyminum ve Foeniculum vulgare türleridir.

Muyîddin Mehî: Balgam söktürücü olarak kullanılır.

Abdulvehhâb bin Yusuf: Mesane taşını düşürmek için kullanılır. Siyatik ve gut vakalarında başvurulur. Gaz gidericidir.

Eşref bin Muhammed: Rezene, nane ve buğday unu ile pişirilerek süt arttırıcı olarak kullanılır.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Mısır firavunu İkinci Amenhotep’in mezarında dereotu bulunmuştur. Antik Mısır’da afrodizyak olduğuna inanılır ve kötü ruhlar uzaklaştırmak için bahçelere dikilirdi. Roma uygarlığında dereotu yağı kullanmak statü göstergesi idi. Tohumlarından elde edilen yağ sabun yapımında kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 263. 1753. L.

“Anethum graveolens (Dereotu)” hakkında 1 yorum

Bir Yorum Yazın