Ammi majus (Dişotu)

derleyen:

cins:

Tanımı

25 cm ila 1 metre büyüyebilir. Gövde diktir. Taban yaprakları saplı ve saplar 3 ila 13 cm uzunluğunda, yaprak ayası üçlü, yanal uç bölümü darca eliptikir. Gövde yaprakları 1 ila 2 arası teleksi, uçtaki bölüm yumurtamsı ya da dikdörtgensi, 15 cm uzunluğunda ve 10 cm genişliğindedir. Çiçek kurulu kolları 20 ila 80 arası sayıdadır. Şemsiye 4 ila 10 cm çapındadır. Meyve dikdörtgensidir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Nil nehri vadisinde yayılış gösterir ancak erken dönemden itibaren tıbbi özellikleri nedeniyle Akdeniz havzasına yayılmıştır. Günümüzde gösterişli çiçekleri nedeniyle süs bitkisi olarak oldukça meşhurdur. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Tarlalar, tahrip edilmiş araziler ve yol kenarında görülür. İzmit ilçesinde gözlemlenmiştir. Haziran ve ağustos ayları arasında çiçek açar. Deniz seviyesinden 700 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Türkçe adı

Dilimizde kürdanotu ve dişotu adları ile bilinmektedir. Sapları kürdan niyetine kullanılmaktadır.

Etimoloji

Cins adı muhtemelen Hindistan kökenli Trachyspermum ammi’nin Sanskritçe karşılığı olan ajvainden (अजवाइन) gelmektedir. Antikçağ Yunan yazarları bitkiyi ammi olarak (ἄμῐ) yazmışlardır. Kelime Trachyspermum ammi (Nanahan) türünün geleneksel adıdır. Tür adı Latince büyük anlamına gelir. Türün, literatüre alındığı zaman itibariyle cins içinde en büyük tür olduğuna işaret eder.

Gıda

Tohumları çeşni olarak kullanılır.

Tıp

Vitiligo ve sedef tedavisinde kullanılır. Morötesi ışığa maruz kalmış deride pigment üretimini uyarır ancak yan etkileri vardır. Tohumlar doğum kontrolü, idrar söktürücü ve tonik olarak kullanılır. Demlenerek sindirim sistemi, astım ve anjin tedavisinde kullanılır. Kaynatılarak diş ağrısında gargara olarak kullanılır.

Bilgi

Kökü çiğnendikten sonra güneş kremi olarak kullanılır.

Fotoğrafları